การแถลงข่าวของกระทรวงต่างประเทศ สหรัฐฯ ว่าด้วยข้อตกลงความร่วมมือในการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติ (the Agreement for Cooperation Concerning Peaceful Uses of Nuclear Energy) กับไทย ลงวันที่ 11 กรกฎาคม 2568 และข้อตกลงมีผลบังคับใช้ในวันที่ 9 กรกฎาคม 2568 ที่ผ่านมา ท่ามกลางช่วงแห่งความวุ่นวายของการเจรจาภาษี เนื้อหาในใบแถลงข่าวยังอาจตีความไปได้ถึงการยื่นหมูยื่นแมวเพื่อต่อรองภาษีแลกกับการขายเทคโนโลยีนิวเคลียร์โดยเฉพาะอย่างยิ่ง small modular reactor จากบริษัทอุตสาหกรรมนิวเคลียร์ของสหรัฐอเมริกา

เมื่อพิจารณาเนื้อหาอย่างรอบคอบ จะเห็นว่า แท้ที่จริงข้อตกลงความร่วมมือในการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติ (the Agreement for Cooperation Concerning Peaceful Uses of Nuclear Energy) ของสหรัฐฯ ซึ่งมีชื่อย่อว่า “123 Agreement” นั้นเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินนโยบาย(ทางการทูต)ของรัฐบาลสหรัฐอเมริกามาทุกยุคทุกสมัยนับตั้งแต่มีการออกกฎหมายพลังงานปรมาณูแห่งสหรัฐอเมริกา (U.S. Atomic Energy Act) ในปี ค.ศ.1954 หรือเมื่อ 71 ปีที่แล้ว

ในมาตรา 123 ของกฎหมายนี้กำหนดโดยทั่วไปว่าต้องมีการจัดทำข้อตกลงความร่วมมือด้านนิวเคลียร์เพื่อสันติ (peaceful nuclear cooperation agreement) สำหรับการถ่ายโอนวัสดุนิวเคลียร์หรืออุปกรณ์ที่สำคัญจากสหรัฐอเมริกาไปยังประเทศอื่นๆ ข้อตกลงดังกล่าวซึ่งมักเรียกกันว่า “ข้อตกลง 123” (123 Agreements) ยังเปิดทางให้เกิดความร่วมมือในด้านอื่นๆ เช่น การแลกเปลี่ยนทางเทคนิค การวิจัยทางวิทยาศาสตร์ และการหารือเกี่ยวกับมาตรการควบคุมและตรวจสอบ (safeguards) ด้านนิวเคลียร์

เมื่อดำเนินการร่วมกับเครื่องมืออื่นๆ ด้านการไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ โดยเฉพาะสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons – NPT) ข้อตกลง 123 จึงมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมหลักการไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ของสหรัฐฯ ข้อตกลงเหล่านี้สร้างกรอบกฎหมายสำหรับความร่วมมือด้านนิวเคลียร์ที่สำคัญกับประเทศอื่นๆ

หากประเทศคู่สัญญาประสงค์จะทำข้อตกลง 123 กับสหรัฐอเมริกา ประเทศนั้นต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดด้านการไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ที่เข้มงวดหลายประการ กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ (U.S. State Department) เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบในการเจรจาข้อตกลง 123 โดยได้รับความช่วยเหลือทางเทคนิคและความเห็นชอบจากกระทรวงพลังงาน/สำนักงานบริหารความมั่นคงนิวเคลียร์แห่งชาติ (DOE/NNSA) รวมถึงการปรึกษาหารือกับคณะกรรมาธิการกำกับกิจการนิวเคลียร์ของสหรัฐฯ (U.S. Nuclear Regulatory Commission)

ณ วันที่ 12 ธันวาคม ค.ศ. 2024 สหรัฐอเมริกามีข้อตกลง 123 มีผลบังคับใช้แล้วจำนวน 26 ฉบับ ครอบคลุมความร่วมมือด้านนิวเคลียร์เพื่อสันติกับ 50 ประเทศ องค์การพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) และหน่วยงานบริหารของไต้หวัน (ผ่านสถาบันอเมริกันในไต้หวัน – American Institute in Taiwan) ดังนี้

ประเทศที่มีข้อตกลง 123 กับสหรัฐอเมริกา (วันที่เริ่มมีผลบังคับใช้และวันหมดอายุ)

โดยสรุปในเบื้องต้น ข้อตกลงความร่วมมือในการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติ (the Agreement for Cooperation Concerning Peaceful Uses of Nuclear Energy) หรือข้อตกลง 123 นั้น ไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการเจรจาภาษีเพื่อแลกกับการได้มาซึ่งเทคโนโลยีนิวเคลียร์โดยเฉพาะ small modular reactor จากสหรัฐฯ แต่อย่างใด และคำว่า Enters Into Force ในที่นี้หมายถึงการมีผลบังคับใช้ตามข้อตกลง ไม่มีนัยยะสำคัญอะไรต่อกฏหมายที่เกี่ยวข้องกับพลังงานนิวเคลียร์ที่มีอยู่ในประเทศไทย หรือนำไปสู่การวางแผนที่จะมีการก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใดๆ ที่จะมีขึ้นในประเทศไทย

เมื่อพิจารณาถึงข้อตกลง 123 ในมิติทางภูมิรัฐศาสตร์ ก็ไม่น่าแปลกใจว่า สหรัฐอเมริกาในฐานะ “หัวหน้าหมู่บ้านนิวเคลียร์โลก” ได้ใช้ U.S. Atomic Energy Act เป็นเครื่องมือเพื่อคงไว้ซึ่งอำนาจและอิทธิพลนับตั้งแต่ยุคสงครามเย็นมาสู่การควบคุมเครือข่ายเชิงยุทธศาสตร์ระดับโลก โดยสหรัฐฯ มุ่งมั่นเพื่อรักษาความเป็นมหาอำนาจของตนและรับรู้ว่าแม้ศักยภาพของประเทศจะยังแข็งแกร่งแต่ก็เริ่มลดลงเมื่อเทียบกับจีนที่กำลังเติบโต

ธารา บัวคำศรี-Thailand Nuclear Watchdog

Leave a Reply

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active
  Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compareสถาบันนโยบายศึกษาในสหรัฐอเมริกา จัดทำรายงานประจำปีเรื่อง Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compare" ออกมาเมื่อเร็วๆ นี้ เนื้่อหาในรายงานระบุว่า ตอนนี้กลาโหมของสหรัฐฯ รู้แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(climate change) ถือเป็น "ตัวคูณของภัยคุกคามด้านความมั่นคง" หลักฐานประการหนึ่งคือ นับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา งบประมาณของรัฐบาลสหรัฐฯ เองได้ถูกแบ่งสรรปันส่วนไปใช้ในเรื่องการจัดการกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2008 และปี 2011 มีการจัดสรรงบโลกร้อนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่าสองเท่า (จาก 7.4 พันล้านเหรียญ เป็น 18.1 พันล้านเหรียญ) กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในปี 2008 สหรัฐฯ นั้นใช้งบประมาณราว 94 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และในปี 2011 ใช้งบระมาณราว 41 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุกๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนผ่านของการใช้งบประมาณดังกล่าวนี้ มิได้ทำให้การลงทุนเพื่อทำให้เกิดความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากนักเมื่อเทียบกับขนาดของภัยคุกคามของการเปี่ลยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นและรออยู่ข้างหน้า ยิ่งไปกว่านั้น รายงานนี้ยังได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาประเทศจีนว่ามีความก้าวหน้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้มาก รายงานระบุว่า ถึงแม้การใช้จ่ายทางการทหารของจีนจะไม่โปร่งใสไปเสียทั้งหมด แต่จีนนั้นใช้งบประมาณ 2-3 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รายงานนี้ ได้สรุปฟันธงว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลทั้งในด้านความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม และทางเศรษฐกิจ การจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรในด้านกลาโหมให้กับงบประมาณในการจัดการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลสำหรับสหรัฐอเมริกา รายละเอียดของรายงานดาวน์โหลดได้ที่  www.fpif.org/files/2521/mil%20v%20climate%202010.pdf
Save settings
Cookies settings