แรร์เอิร์ธ : หลายเฉดสีเทา(1)
จีนจะสามารถเดินหน้าขับเคลื่อนอนาคตสะอาดและอัจฉริยะของโลกเราได้ต่อไปหรือไม่? เดือนธันวาคม 2558 ที่กรุงปารีส มีการบรรลุข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศซึ่งวางเส้นทางระยะยาวของโลกสู่การลดการพึ่งพาคาร์บอนในการเติบโตทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยีที่มีนวัตกรรม เช่น พลังงานหมุนเวียน การกักเก็บพลังงาน และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ ถูกมองว่าเป็นตัวขับเคลื่อนหลักของการปฏิวัติ “สะอาด เขียวและอัจฉริยะ” ที่กำลังจะมาถึง อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาเจาะลึกเทคโนโลยีใหม่เหล่านี้ จะพบปัญหาสำคัญที่ร้ายแรงแต่กลับถูกมองข้าม นั่นคือ แรร์เอิร์ธ (Rare Earths) ซึ่งเป็นกลุ่มแร่ 17 ชนิดที่มักถูกขนานนามว่า “วิตามินของอุตสาหกรรม” อาจกลายเป็นคอขวดของนวัตกรรมสะอาด เขียวและอัจฉริยะเหล่านี้ ตั้งแต่กังหันลมในทะเลไปจนถึงสมาร์ทโฟนรุ่นล่าสุดของ Apple หรือ Xiaomi — แรร์เอิร์ธฝังอยู่ในเทคโนโลยีพลังงานสะอาด เทคโนโลยีอัจฉริยะและอีกมากมาย แรร์เอิร์ธจึงเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับอนาคตที่ไม่พึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล ฉลาดขึ้นและเป็นมิตรต่อสภาพภูมิอากาศ เราไม่อาจบรรลุอนาคตคาร์บอนต่ำได้หากขาดเทคโนโลยีสะอาดเหล่านี้ และเทคโนโลยีเหล่านี้ก็ไม่อาจทำงานได้หากปราศจากแรร์เอิร์ธ ในช่วงที่จีนครองความเป็นใหญ่สูงสุดเมื่อปี 2553 ประเทศจีนจัดหาแรร์เอิร์ธเกือบทั้งหมดของโลก โดยมีส่วนแบ่งตลาดโลกถึง 92% ส่งผลให้ตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา จีนในฐานะผู้ส่งออกรายใหญ่ที่สุดต้องแบกรับต้นทุนสิ่งแวดล้อมมหาศาลจากการทำเหมืองและการสกัดแรร์เอิร์ธอย่างไร้การควบคุมที่มีกำไรต่ำ ที่มองโกเลียใน(Inner Mongolia) ทางตอนเหนือของจีน เขื่อนกักเก็บกากแร่กัมมันตรังสีที่เมืองเป่าตู้ กลายเป็น “คำสาปแห่งความตาย” ต่อหมู่บ้านใกล้เคียง บางคนถึงกับเรียกสิ่งนี้ว่า […]
ภูมิรัฐศาสตร์ของแร่ที่มีความสำคัญมาก(Critical Minerals)ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นส่วนหนึ่งของ “การตื่นแร่ที่มีความสำคัญมาก(Critical Minerals Rush)” ภูมิภาคนี้มีทรัพยากรแร่ที่มีความสำคัญมากจำนวนมาก แม้ว่าการกระจายตัวของแร่เหล่านี้จะแตกต่างกันอย่างมากในแต่ละประเทศ: โคบอลต์ยังพบในฟิลิปปินส์และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในอินโดนีเซีย ซึ่งได้ก้าวจากการผลิตในระดับต่ำไปสู่การครองสัดส่วน 5% ของการผลิตทั่วโลกในปี 2023 การพัฒนานี้ทำให้อินโดนีเซียกลายเป็นผู้ผลิตโคบอลต์รายใหญ่เป็นอันดับสามของโลก แม้ว่าสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) ซึ่งเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุด จะครองสัดส่วนสูงถึง 73% ของการผลิตทั้งหมด การเปลี่ยนแปลงอย่างมากในภาคการผลิตโคบอลต์สะท้อนถึงความซับซ้อนที่เกี่ยวข้องกับการสำรวจและการผลิตแร่ที่มีความสำคัญมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภูมิภาคนี้ประสบกับการลดลงอย่างมากของการลงทุนในเหมืองแร่ ซึ่งในปี 2022 อยู่ที่ประมาณครึ่งหนึ่งของระดับในปี 2012 ส่งผลให้มีแนวโน้มว่าปริมาณสำรองที่แท้จริงยังถูกประเมินต่ำเกินไป และสถานการณ์ดังกล่าวอาจเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็วในอนาคต ตัวอย่างเช่น มีเพียงประมาณ 5% ของทรัพยากรแร่ของฟิลิปปินส์เท่านั้นที่ได้รับการสำรวจ ซึ่งการพัฒนาไม่เพียงพอนี้สะท้อนออกมาในระดับการผลิตซึ่งยังคงต่ำกว่าศักยภาพที่แท้จริงอย่างมาก ตัวอย่างเช่น แม้ว่าภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะครอบครองปริมาณสำรองบอกไซต์ราว 22% ของโลก แต่กลับมีสัดส่วนการผลิตเพียง 6% ของการผลิตทั่วโลก เมียนมา มาเลเซีย และเวียดนามเป็นผู้ผลิตแมงกานีสที่สำคัญ โดยอยู่ในอันดับที่ 10, 12 และ 16 ของโลกตามลำดับ แม้ว่าประมาณการปริมาณสำรองจะยังไม่น่าเชื่อถือ การผลิตทองแดงมีความมั่นคงมากขึ้นเล็กน้อย โดยเมียนมา อินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์มีส่วนร่วมราว 4% ของการผลิตทั่วโลก นอกจากนี้ […]
อาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับแร่ที่มีความสำคัญมาก(Critical Minerals) ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ : แนวโน้ม ความท้าทาย และแนวทางแก้ไข
แร่ที่มีความสำคัญมากกำลังกลายเป็นหนึ่งในทรัพยากรเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุดในเวทีโลก เนื่องจากถูกนำมาใช้ในเทคโนโลยีส่วนใหญ่ที่จำเป็นต่อการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและดิจิทัล เมื่อความต้องการในระดับนานาชาติเพิ่มขึ้น การสำรวจ การสกัด และการค้าขายก็ขยายตัวไปทั่วโลกทำให้หลายฝ่ายเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “การตื่นแร่ที่มีความสำคัญมาก(critical minerals rush)” เอเชียตะวันออกเฉียงใต้อาจมีบทบาทสำคัญในกระบวนการนี้และในบางส่วนก็มีบทบาทแล้ว ภูมิภาคนี้มีทรัพยากรแร่ที่มีความสำคัญมากจำนวนมาก และมีการผลิตทรัพยากรสำคัญบางชนิดอย่างต่อเนื่อง อินโดนีเซียและฟิลิปปินส์เป็นผู้ผลิตนิกเกิลรายใหญ่ที่สุดอันดับหนึ่งและสองของโลกตามลำดับ ขณะที่เมียนมาเป็นผู้ผลิตธาตุหายาก (Rare Earth Elements: REEs) ใหญ่เป็นอันดับสี่ของโลก อย่างไรก็ตาม ภูมิภาคนี้ยังถือว่ายังไม่ได้รับการสำรวจอย่างครอบคลุม และการลงทุนในเหมืองแร่ (ทั้งการสำรวจและการผลิต) ได้ลดลงในหลายประเทศมาหลายปี แม้ว่าความสนใจที่เพิ่มขึ้นต่อแร่ที่มีความสำคัญมากอาจทำให้แนวโน้มนี้กลับมาเพิ่มขึ้นในอนาคต ปัจจัยเหล่านี้และปัจจัยอื่น ๆ อาจเพิ่มความเปราะบางของภาคแร่ที่มีความสำคัญมากในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ต่อการแทรกซึมของอาชญากรรม หลายประเทศในภูมิภาคนี้เผชิญปัญหาเรื้อรัง เช่น การทุจริต ความไม่มั่นคงทางการเมือง และการขาดความโปร่งใสในอุตสาหกรรมเหมืองแร่ การขยายตัวอย่างรวดเร็วของการสกัดแร่ที่มีความสำคัญมากอาจทำให้กิจกรรมที่ผิดกฎหมายในห่วงโซ่อุปทานทั้งหมดเพิ่มสูงขึ้นซึ่งได้เกิดขึ้นแล้วในบางประเทศ เช่น มาเลเซีย ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมเพิ่งประกาศว่า ประมาณ 84% ของการส่งออกแร่หายาก (REE) ของประเทศเป็นการลักลอบผิดกฎหมาย ความท้าทายที่คล้ายกันยังเกิดขึ้นในอินโดนีเซียและเมียนมา ในหลายกรณี โดยเฉพาะในมาเลเซีย เวียดนาม และอินโดนีเซีย ทางการได้ตอบสนองด้วยการเปิดการสอบสวนและกำหนดนโยบายเพื่อจัดการกับการสกัดแร่ที่มีความสำคัญมากอย่างผิดกฎหมายล่วงหน้าก่อนที่ภาคส่วนนี้จะขยายตัวมากขึ้น หากความพยายามเหล่านี้ผสานกับกลไกการตรวจสอบย้อนกลับ มาตรการทางกฎหมายและการบังคับใช้ที่เข้มงวดขึ้นและโครงการทางสังคมก็อาจช่วยป้องกันการเกิดคลื่นใหม่ของการทำเหมืองผิดกฎหมายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้ ซึ่งจะทำให้ประเทศในภูมิภาคสามารถใช้ประโยชน์จากทรัพยากรแร่ของตนได้อย่างเต็มที่ พร้อมทั้งลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสังคมจากการทำเหมือง บริบท แม้ว่าหลายประเทศในภูมิภาคนี้จะมีทรัพยากรแร่ที่มีความสำคัญมากเป็นจำนวนมาก แต่การกระจายตัวของแร่เหล่านี้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังคงไม่สม่ำเสมอทั้งในด้านประเภทและปริมาณ […]
