อาร์กติกจะเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจโลกมากขึ้นเรื่อย ๆ
ความเร็วที่ภูมิภาคนี้จะเปิดตัวสู่โลกภายนอกขึ้นอยู่กับภาวะโลกร้อนและสงครามเย็นครั้งใหม่ ชายฝั่งมหาสมุทรอาร์กติกกำลังคึกคักขึ้นเรื่อย ๆ จากกิจกรรมสารพัด ทั้งเรือบรรทุกน้ำมัน เรือขนส่งสินค้า เรือวิจัย เรือบรรทุกแบบท้องแบน เรือสำราญ และแม้แต่เรือยอชต์ส่วนตัว ต่างแล่นอยู่ในน่านน้ำนี้ คาดว่าความหนาแน่นจะยิ่งเพิ่มขึ้นในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 เมื่อแผ่นน้ำแข็งแตกตัวเปิดทางเดินเรือ เมื่อแผ่นน้ำแข็งขั้วโลกถอยร่น อาร์กติกก็ยิ่งไม่ใช่พื้นที่ไกลโพ้นและไม่น่าเข้าถึงเหมือนเดิม บนแผนที่แบบดั้งเดิม อาร์กติกมักถูกตัดขอบให้ดูเล็กและอยู่ชายขอบของโลก แต่ถ้าหันมามองโลกจากเหนือขั้วโลก (ดูแผนที่) จะเห็นชัดทันทีว่าทำไมภูมิภาคนี้จึงกำลังกลายเป็นจุดตัดเชิงยุทธศาสตร์: มันโอบล้อมผืนแผ่นดินยูเรเชียและอเมริกา และเป็นสะพานเชื่อมระหว่างมหาสมุทรแอตแลนติกกับแปซิฟิก ที่นี่มีทรัพยากรอุดมสมบูรณ์ ทั้งน้ำมัน ก๊าซ แร่ธาตุ และประมง อีกทั้งยังมีแนวโน้มจะย่นระยะเส้นทางขนส่งทางเรือของโลก ซึ่งปัจจุบันยังต้องเบียดผ่านคลองสุเอซและคลองปานามา—สองเส้นเลือดใหญ่ที่การใช้งานถูกจำกัดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จากปัจจัยความขัดแย้งและภัยแล้งตามลำดับ ความเร็วที่อาร์กติกจะเปิดมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปัจจัยทางเศรษฐกิจ และเหนือสิ่งอื่นใดคือภูมิรัฐศาสตร์ ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อัตราการละลายชะลอลงบ้าง แต่หากภาวะโลกร้อนไม่ได้ถูกหยุดยั้งอย่างฉับพลัน (ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้) ฤดูร้อนที่แทบไร้น้ำแข็งมากขึ้นเรื่อย ๆ ย่อมเป็นสิ่งเลี่ยงไม่พ้น พื้นที่น้ำแข็งทะเลของอาร์กติกที่ต่ำสุดในแต่ละปี (ช่วงเดือนกันยายน) ในปี 2025 มีขนาดเล็กกว่าปี 1980 อยู่ 39% น้ำแข็งที่น้อยลงทำให้การเดินเรือขนส่งสะดวกขึ้น แต่ก็พาภาวะแทรกซ้อนมาด้วย น้ำแข็งที่หลวมและแตกกระจายคาดเดาได้ยากกว่า ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นและพายุที่รุนแรงขึ้นกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้นเมื่อไม่มีน้ำแข็งยึดติดชายฝั่ง (shorefast […]
รัสเซียสร้างความเสี่ยงต่อหายนะสิ่งแวดล้อมในอาร์กติก เพื่อแสวงหากำไรและอำนาจ
เมื่อวิกฤตสภาพภูมิอากาศรุนแรงขึ้น ดินแดนอาร์กติกที่เคยห่างไกลและถูกปกคลุมด้วยน้ำแข็งกำลังกลายเป็นแนวหน้าแห่งอุตสาหกรรมที่เต็มไปด้วยข้อถกเถียง ความตึงเครียดนี้เห็นได้ชัดเจนที่สุดบริเวณเส้นทางทะเลเหนือของรัสเซีย (NSR) เส้นทางเดินเรือใหม่ที่ทอดยาวกว่า 6,000 กิโลเมตรตลอดแนวชายฝั่งอาร์กติกของรัสเซีย ซึ่งรัฐบาลเครมลินโปรโมตว่าเป็นเส้นทางลัดระหว่างยุโรปกับเอเชียที่ให้ผลกำไรมหาศาล แต่ตามที่เราแสดงไว้ในรายงานฉบับใหม่ การเร่งพัฒนาในพื้นที่เปราะบางนี้อาจทำให้อาร์กติกกลายเป็น “เขตสังเวย” อีกแห่งหนึ่ง—ที่ระบบนิเวศอันละเอียดอ่อนต้องถูกทำลายเพื่อแลกกับการแสวงหาทรัพยากรพลังงานและอิทธิพลทางภูมิรัฐศาสตร์ อาร์กติกกำลังอยู่ในวังวนอันเลวร้าย การละลายของน้ำแข็งทะเลที่ทำให้เส้นทาง NSR ใช้งานได้ง่ายขึ้น กลับยิ่งคุกคามความหลากหลายทางชีวภาพและเสถียรภาพของภูมิอากาศ รัสเซียมีเป้าหมายจะเปลี่ยนเส้นทางนี้ให้กลายเป็นเส้นเลือดการค้าระดับโลก และขยายการสกัดน้ำมันและก๊าซตามแนวชายฝั่ง ซึ่งจะยิ่งทำให้วิกฤตสภาพภูมิอากาศรุนแรงขึ้น พร้อมเปิดช่องให้ระบบนิเวศอาร์กติกตกอยู่ในความเสี่ยงจากมลพิษครั้งใหญ่ เฉพาะในปี 2024 สินค้ากว่า 84% ที่ขนส่งผ่าน NSR เป็นน้ำมันและก๊าซเชื้อเพลิงฟอสซิล การสกัดเชื้อเพลิงฟอสซิลคือเครื่องจักรหลักของยุทธศาสตร์อาร์กติกของรัสเซีย และเครมลินก็ไม่มีทีท่าจะชะลอ แม้จะอยู่ท่ามกลางสงครามในยูเครนและการคว่ำบาตรจากนานาชาติก็ตาม มอสโกมอง NSR ไม่เพียงเป็นเส้นทางส่งออกสำคัญ แต่ยังเป็นเครื่องมือทางภูมิรัฐศาสตร์ในการขยายอำนาจและกำหนดเส้นทางการค้าทางเรือของโลกใหม่ รัสเซียโฆษณาเส้นทางนี้ว่าเร็วกว่าถูกกว่าคลองสุเอซ โดยมีเรือตัดน้ำแข็งจำนวนมากคอยเปิดทางให้เดินเรือได้ตลอดทั้งปี แต่ภาพฝันอุตสาหกรรมนี้กลับชนกับความจริงอันโหดร้าย NSR ยังคงเป็นเส้นทางที่อันตราย เต็มไปด้วยสภาพน้ำแข็งที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว แนวสันน้ำแข็งที่อาจชนเรือ และช่องแคบแคบตื้น แม้ในฤดูร้อน น้ำแข็งที่ลอยเคลื่อนสามารถปิดทางเดินได้ในพริบตา ขณะที่หมอกหนาและพายุฉับพลันเพิ่มความเสี่ยงอีกหลายเท่า ส่วนในฤดูหนาว เส้นทางทั้งเส้นกลายเป็นน้ำแข็งแข็งตัว เดินเรือได้เฉพาะด้วยความช่วยเหลือจากเรือตัดน้ำแข็งเท่านั้น โครงสร้างพื้นฐานสำหรับรับมือเหตุฉุกเฉิน เช่น น้ำมันรั่วหรืออุบัติเหตุทางทะเลแทบไม่มี เรือที่ติดอยู่ในน้ำแข็งอาจต้องรอความช่วยเหลือเป็นสัปดาห์ และอุปกรณ์เฉพาะสำหรับเก็บกู้คราบน้ำมันในสภาพอาร์กติกก็ขาดแคลนอย่างหนัก ถึงกระนั้น […]
วัตถุอันตรายจากนิวเคลียร์และรังสีที่จมอยู่ใต้ทะเลอาร์กติก
เรียบเรียงจาก Working paper, 2024. The nuclear legacy of the Russian Arctic(status as of late 2023 and prospects for its elimination) Published by: Bellona Foundation, VilniusAuthor: Alexander Nikitinมูลนิธิ Bellona เป็นองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมระดับนานาชาติ ที่ทำงานเกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศที่สำคัญ ก่อตั้งขึ้นในปี 1986 ในฐานะกลุ่มเคลื่อนไหวเชิงประท้วงโดยตรง ปัจจุบัน Bellona ได้กลายเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นด้านเทคโนโลยีและการหาแนวทางแก้ไขที่ได้รับการยอมรับ มีสำนักงานตั้งอยู่ในกรุงออสโล บรัสเซลส์ เบอร์ลิน และวิลนีอุส รวมถึงมีตัวแทนอยู่ในสหรัฐอเมริกาและประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปหลายแห่ง วัตถุอันตรายจากนิวเคลียร์และรังสีส่วนใหญ่ถูกจมไว้ในทะเลอาร์กติกในช่วงยุคสหภาพโซเวียต และบางส่วนในช่วงหลังยุคโซเวียต การกู้วัตถุที่จมอยู่และทำให้ปลอดภัยนั้นเป็นปัญหาที่อาจซับซ้อนยิ่งกว่าการเปลี่ยนอ่าวอันเดรเยวาให้กลายเป็น “เขตอุตสาหกรรมเก่าที่ปลอดภัย” (brown field) เสียอีก กระบวนการกำจัดวัตถุอันตรายในอ่าวอันเดรเยวานั้น ได้เริ่มต้นขึ้นแล้วด้วยความร่วมมือจากนานาชาติ และใกล้จะบรรลุเป้าหมายสุดท้าย อย่างไรก็ตาม สำหรับปัญหาการกู้วัตถุที่จมอยู่ใต้น้ำ ในปี 2021 […]
อาร์กติกไม่ได้มีแค่หมีขาว ยังมีมรดกพิษนิวเคลียร์ : อ่าวอันเดรเยวา (Andreyeva Bay)
เรียบเรียงจาก Working paper, 2024. The nuclear legacy of the Russian Arctic(status as of late 2023 and prospects for its elimination) Published by: Bellona Foundation, VilniusAuthor: Alexander Nikitinมูลนิธิ Bellona เป็นองค์กรพัฒนาเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมระดับนานาชาติ ที่ทำงานเกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศที่สำคัญ ก่อตั้งขึ้นในปี 1986 ในฐานะกลุ่มเคลื่อนไหวเชิงประท้วงโดยตรง ปัจจุบัน Bellona ได้กลายเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นด้านเทคโนโลยีและการหาแนวทางแก้ไขที่ได้รับการยอมรับ มีสำนักงานตั้งอยู่ในกรุงออสโล บรัสเซลส์ เบอร์ลิน และวิลนีอุส รวมถึงมีตัวแทนอยู่ในสหรัฐอเมริกาและประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปหลายแห่ง ตั้งแต่ปี 1994 เป็นต้นมา Bellona ไม่ได้เพียงแค่สังเกตการณ์และรายงานเกี่ยวกับสภาพของมรดกนิวเคลียร์จากยุคโซเวียตในเขตอาร์กติกเท่านั้น แต่ยังได้ให้ความช่วยเหลือในการกำจัดสถานที่และสิ่งก่อสร้างที่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของมนุษย์ ผ่านวิธีการต่าง ๆ ที่มีอยู่ ความเคลื่อนไหวของ Bellona ในด้านนี้ในระยะแรก ถือเป็นหนึ่งในปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้คณะกรรมาธิการยุโรป และรัฐบาลของหลายประเทศ […]
