การวิเคราะห์การครอบงำของจีนในอุตสาหกรรมแร่และโลหะแรร์เอิร์ธ
การพึ่งพาทางเศรษฐกิจของโลกตะวันตกต่อประเทศจีนนั้นกลายเป็นประเด็นที่น่ากังวลมากขึ้น เนื่องจากปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์หลายประการที่ทำให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับความเป็นไปได้ของการค้าขายที่เสรีและราบรื่นในอนาคต จีนจัดหาวัตถุดิบ การผลิต และบริการทางเศรษฐกิจอื่น ๆ ที่โลกต้องพึ่งพา รวมถึงแร่แรร์เอิร์ธ (Rare Earth Elements: REE) ดังที่รายงานฉบับนี้ชี้ให้เห็น โลกพึ่งพาจีนอย่างมากทั้งในด้านการทำเหมืองและการแปรรูปแร่เหล่านี้ ซึ่งมีความจำเป็นต่อการผลิตเทคโนโลยีขั้นสูงแทบทุกชนิด ตั้งแต่ระบบอาวุธที่สำคัญต่อความมั่นคงแห่งชาติไปจนถึงยานยนต์ไฟฟ้า เมื่อบรรยากาศทางการเมืองทั่วโลกทวีความตึงเครียด ธุรกิจระดับโลกจำเป็นต้องตระหนักถึงความเสี่ยงจากการกระจุกตัว (concentration risk) ของอุตสาหกรรมแรร์เอิร์ธในจีน และเข้าใจว่าการดำเนินการทางการเมืองอาจสร้างความปั่นป่วนให้กับระบบที่เปราะบางนี้ได้อย่างไร เอกสารวิจัยฉบับนี้มุ่งนำเสนอการวิเคราะห์ภาพรวมเกี่ยวกับสถานการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการครอบงำตลาดแรร์เอิร์ธของจีน เนื้อหาต่อไปนี้จะเจาะลึกประเด็นวงจรชีวิตของห่วงโซ่อุปทานแร่และโลหะ การนำเข้า–ส่งออกของจีน กลไกทางกฎหมายและแบบอย่างทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับภาษีและมาตรการคว่ำบาตร รวมถึงการวิเคราะห์ความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทาน (SCRM) อย่างเฉพาะเจาะจง ผลการศึกษา วงจรชีวิตของห่วงโซ่อุปทานแร่แรร์เอิร์ธ วงจรชีวิตของวัตถุดิบแร่แรร์เอิร์ธ (ดูรูป) สามารถแบ่งออกได้อย่างมีประสิทธิภาพเป็น 7 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ ขั้นตอนแรกคือการระบุแหล่งแร่ธรรมชาติหรือพื้นที่ที่มีความเข้มข้นของโลหะสูง ซึ่งมักดำเนินการผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนเพื่อจัดทำการสำรวจทางธรณีวิทยา การสำรวจเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับกระบวนการสกัดและเก็บเกี่ยววัตถุดิบและสินแร่จากธรรมชาติ บริษัทเหมืองแร่ทั้งของรัฐและเอกชนจะดำเนินการขุดเจาะและสกัดสินแร่จากใต้ดินอย่างเป็นระบบ โดยต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับในท้องถิ่น เมื่อแร่ถูกนำขึ้นจากพื้นดินแล้ว วัตถุดิบเหล่านี้จำเป็นต้องผ่านกระบวนการกลั่นและแปรรูปเพิ่มเติมก่อนจะสามารถนำไปใช้ในขั้นตอนต่อไปของการผลิตและการสร้างผลิตภัณฑ์สำหรับผู้ใช้ปลายทางได้ ชุดกระบวนการกลางเหล่านี้เรียกรวมกันว่า “กระบวนการกลั่น (Refinement Processes)” ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนที่ 3 ถึง 5 ในช่วงของกระบวนการกลั่นหลายขั้นตอนนี้ สินแร่ดิบจะถูกแยกและคัดออกเป็นวัสดุที่ใช้ได้จริงผ่านกระบวนการทางเคมีและกายภาพหลายแบบ เช่น […]
จีน: ผู้ผลิตแร่หายากรายใหญ่ของโลก
การเปลี่ยนผ่านของเศรษฐกิจโลกไปสู่เทคโนโลยีขั้นสูงและเศรษฐกิจสีเขียว แร่ธาตุหายาก (Rare Earth Elements: REEs) กลายเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการผลิตอุตสาหกรรมสมัยใหม่และกลายเป็นปัจจัยใหม่ของอำนาจทางภูมิรัฐศาสตร์ ในปี 2008 ผู้นำเข้าแร่หายากรายใหญ่คือยุโรป สหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่น รวมกัน 78,000 ตัน โดยราว 90% มาจากจีน จนถึงปัจจุบัน จีนผลิตและควบคุมห่วงโซ่อุปทานแร่หายากของโลกทำให้จีนมีอิทธิพลสูงต่อกลไกตลาด ปี 2006 จีนเริ่มลดการส่งออกแร่หายาก เนื่องจากความต้องการใช้ภายในประเทศเพิ่มขึ้นและมีความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนในการจัดหาวัตถุดิบแก่ภาคอุตสาหกรรมสำคัญทั่วโลก เช่น ยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ ราคาพุ่งสูงขึ้นตลอดปี 2009 จนถึงสามไตรมาสแรกของปี 2011 บริษัทหลายแห่งที่พึ่งพาแร่หายากอย่างมากจึงเลือกย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศจีน เพื่อให้มั่นใจว่าจะได้วัตถุดิบราคาถูกและมีเสถียรภาพ เดือนกันยายน 2010 จีนระงับการส่งออกแร่หายากไปญี่ปุ่น ภายหลังเหตุพิพาททางทะเลใกล้หมู่เกาะเซนกากุ/เตี้ยวอวี่ ส่งผลให้ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้เริ่มพยายามลดการพึ่งพาและความเปราะบางต่อการควบคุมของจีน โดยหันไปสำรวจและทำเหมืองใต้ทะเล แม้บางพื้นที่จะเป็นเขตพิพาท ซึ่งอาจยิ่งเพิ่มความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ในเอเชียตะวันออก ตั้งแต่ปี 2010 จีนได้กำหนดโควต้าการส่งออกแร่หายากอย่างเข้มงวด สหรัฐฯ ญี่ปุ่น และสหภาพยุโรปได้ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อองค์การการค้าโลก (WTO) โดยกล่าวหาว่าจีนใช้ความได้เปรียบด้านทรัพยากรเพื่อควบคุมราคาและสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน จีนตอบโต้ว่าไม่ต้องการแบกรับต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมจากการผลิตแร่หายากให้กับโลกอีกต่อไป ปี 2013 จีนจำกัดการส่งออกไว้ที่ 93,800 ตัน […]
รัฐบาลไทยต้องชาญฉลาดในฐานะที่ประเทศเป็นทางผ่านของห่วงโซ่อุปทานแรร์เอิร์ทอันสลับซับซ้อนเพื่อต่อกรกับวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดน กก-รวก-สาย-โขง
ตามที่มีการ post ว่า “ไทยขึ้นแท่นอันดับ 6 ของโลกด้านการผลิตแร่หายาก กลายเป็นดาวรุ่งแห่งเอเชียในสนามเทคโนโลยีโลก” การ post โดย simplify ข้อมูลอย่างไม่รอบคอบทำให้การนำเสนอดังกล่าวอาจสร้างความเข้าใจผิดต่อสาธารณะได้โดยง่าย แหล่งข้อมูลที่มีการอ้างถึงมาจาก Investing News Network ที่ระบุว่า “…การผลิตแร่หายากของประเทศไทย(Thailand’s rare earth production) ในปี 2024 อยู่ที่ 13,000 ตัน เพิ่มขึ้นถึง 261 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า การผลิตแร่หายากของประเทศเติบโตอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยในปี 2018 ประเทศไทยผลิตได้เพียง 1,000 ตันเท่านั้น แม้จะมีข้อมูลเกี่ยวกับอุตสาหกรรมแร่หายากของประเทศไทยไม่มากนัก แต่ไทยถือเป็นแหล่งนำเข้าแร่หายากสำคัญของจีน ในส่วนของผู้ผลิตผลิตภัณฑ์ปลายน้ำ บริษัท Neo Performance Materials (TSX: NEO) มีบริษัทย่อยชื่อ Neo Magnequench ซึ่งดำเนินกิจการโรงงานผลิตวัสดุแม่เหล็กจากแร่หายากในจังหวัดนครราชสีมา ขณะเดียวกัน BYD บริษัทรถยนต์ไฟฟ้ายักษ์ใหญ่ของจีน (OTC Pink: BYDDF, […]
ข้อสังเกต : วิกฤตมลพิษน้ำกกมาจากเหมืองแร่แรร์เอิร์ธ(Rare Earth) ที่กำลังขยายตัว
จากการติดตามและแลกเปลี่ยนกับผู้รู้** ผมตั้งข้อสังเกตว่า มลพิษข้ามพรมแดนในลุ่มน้ำกกในเขตรัฐฉานมาจากเหมืองแรร์เอิร์ทที่กำลังขยายตัว นอกเหนือจากเหมืองแร่ชนิดอื่นๆ ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้ จากการวิเคราะห์ภาพดาวเทียมเบื้องต้น แบบแผนการทำเหมืองแร่ในลุ่มน้ำกกเป็นการสะกัดแร่ด้วยวิธีชะละลาย ณ แหล่งแร่ (In situ leaching) แบบเดียวกับที่เกิดขึ้นในรัฐกะฉิ่นติดพรมแดนจีนซึ่งมีปรากฏการณ์บูมของเหมืองแรร์เอิร์ธ การสะกัด Rare Earth ด้วยวิธีชะละลาย ณ แหล่งแร่ (In situ leaching) ได้รับความนิยมมากกว่าการทำเหมืองแบบเปิด เนื่องจากไม่ต้องใช้ต้นทุนเริ่มต้นจำนวนมาก วัสดุพื้นฐาน เช่น สารเคมีสำหรับชะละลาย ท่อ และถังเก็บ รวมถึงเทคโนโลยีอย่างเครื่องสูบน้ำ ล้วนไม่แพงหรือขนส่งยาก แตกต่างจากการทำเหมืองแบบเปิดที่ต้องมีการขุดเจาะขนาดใหญ่ (รวมถึงการใช้เครื่องจักรหนัก) การถางป่าและเคลียร์พื้นที่ขนาดใหญ่ และยังก่อให้เกิดกากแร่ปริมาณมากที่ต้องจัดการอย่างต่อเนื่อง แต่ In situ leaching นั้นมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนของดินและน้ำใต้ดินจากสารชะละลาย การสูบน้ำและสารเคมีเข้าสู่ชั้นดินเหนียวเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดดินถล่ม ทั้งการทำเหมืองแบบเปิดและ In situ leaching ต่างก็สามารถก่อให้เกิดน้ำเสียจำนวนมาก เนื่องจากต่างก็ต้องใช้น้ำในการสกัดแร่แรร์เอิร์ธจากชั้นดินเหนียว ข้อมูลจาก Global Witness ซึ่งเปิดเผยก่อนหน้านี้ถึงความเฟื่องฟูของการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธหนัก (HREE) ในเขตปกครองพิเศษกะฉิ่นที่ 1 ซึ่งอยู่ภายใต้การควบคุมของกลุ่มติดอาวุธที่ภักดีต่อกองทัพเมียนมา […]
