ยุคใหม่ของเหมืองแร่สำคัญที่หนุนหลังโดยรัฐ (สหรัฐอเมริกา)

ยุคใหม่ของเหมืองแร่สำคัญที่หนุนหลังโดยรัฐ (สหรัฐอเมริกา) ตลอดเกือบทั้งหมดของช่วง 30 ปีที่ผ่านมา บริษัทตะวันตกมักถอนตัวออกไปมากกว่าจะเข้ามาลงทุนในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) กาย-โรแบร์ ลูคามา กล่าว อดีตประธาน Gécamines ซึ่งเป็นบริษัทรัฐวิสาหกิจเหมืองรายใหญ่ที่สุดของประเทศประเมินว่า หน่วยงาน/บริษัทจีนมีสัดส่วนถือหุ้นอยู่ใน 90% ของโครงการเหมืองในคองโก แต่ตอนนี้ชาวอเมริกันกำลัง “กดดัน กดดัน กดดัน” เดือนธันวาคม บริษัทอเมริกันได้สิทธิ์เข้าถึงก่อนใครในแหล่งเหมืองและพื้นที่สำรวจชุดใหญ่ในประเทศที่อุดมแร่ธาตุมากที่สุดของแอฟริกา รัฐบาลสหรัฐฯ ยังลงทุน 553 ล้านดอลลาร์ ในระเบียงโลบิโต(Lobito Corridor) ซึ่งเป็นทางรถไฟจากเขตเหมืองทองแดงของคองโกไปยังชายฝั่งแอตแลนติกของแองโกลา เพื่อเร่งการขนส่งไปอเมริกาให้เร็วขึ้น และในเดือนกุมภาพันธ์ Orion CMC ซึ่งเป็นกลุ่มทุนที่รวมถึงรัฐบาลสหรัฐฯ ได้ตกลงซื้อหุ้น 40% ในเหมืองทองแดงและโคบอลต์แห่งเดียวในคองโกที่ยังอยู่ภายใต้การควบคุมของฝั่งตะวันตก สหรัฐฯ กำลังเร่งล่าหาแร่ธาตุทั่วโลกอย่างเร่งด่วน เพราะมองว่าเป็นแร่สำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ในความพยายามแบบสิ้นหวังที่จะทำลายการผูกขาด/การคุมเกมของจีนเหนืออุปทานโลกของแร่หลายชนิด รัฐบาลทรัมป์ได้ลงนามความร่วมมือด้านแร่ธาตุกับมากกว่า 20 ประเทศ ตั้งแต่อาร์เจนตินาไปจนถึงอุซเบกิสถาน และการปรับหมากใหญ่ทางภูมิรัฐศาสตร์ของสหรัฐฯ ช่วงหลัง ๆ ไม่ว่าจะเป็นในยูเครน เวเนซุเอลา หรือกรีนแลนด์ ล้วนถูกอ้างเหตุผลบางส่วนจากความมั่งคั่งแร่ธาตุที่ประเทศเหล่านั้นมีอยู่ ผู้บริหารเหมืองรายหนึ่งบอกว่าเขามักเจอทีมงานของประธานาธิบดี “แทบทุกที่ แทบทุกเดือน” […]

เยอรมนีหมดรักจีนได้อย่างไร

เยอรมนีหมดรักจีนได้อย่างไร เมื่ออุตสาหกรรมจีนกำลังเอาชนะเยอรมนีใน “เกมถนัด” ของเยอรมนีเอง—ก็ถึงคราวตื่นตระหนก เมื่อ ฟรีดริช เมิร์ซ นายกรัฐมนตรีเยอรมนี ออกเดินทางไป ปักกิ่ง ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ โดยมีซีอีโอและผู้นำภาคธุรกิจราว 30 คน เดินทางไปด้วย ภาพนี้อาจดูคุ้นตา ระหว่างที่ อังเกลา แมร์เคิล ไปเยือนจีนบ่อยครั้ง เธอมัก “อัดแน่น” เครื่องบินด้วยกองทัพนักธุรกิจจำนวนมาก และ โอลาฟ ช็อลซ์ ก็ทำแบบเดียวกันในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เขาบริหารประเทศ แต่การที่นายกรัฐมนตรีคนปัจจุบันใช้เวลานานเกือบ สิบเดือน กว่าจะไปเยือนคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของเยอรมนี—ความล่าช้าที่ ปักกิ่งสังเกตเห็น—เป็นสัญญาณว่าแนวทางของเขาจะต่างจากผู้มาก่อน เพราะไม่เพียงตลาดจีนเริ่ม “แห้งเหือด” สำหรับเยอรมนีเท่านั้น แต่ภาคอุตสาหกรรมเยอรมันจำนวนไม่น้อยยังมองจีนเป็น ภัยคุกคามโดยตรงต่อผลประโยชน์ของตน และพวกเขาย่อมต้องการให้นายกรัฐมนตรีเป็นปากเสียงสะท้อนความกังวลนั้น เมิร์ซจะมุ่งหน้าไปปักกิ่ง (รวมถึง หางโจว ซึ่งเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยี) พร้อมยอมรับว่าจีนได้ก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในมหาอำนาจของโลกแล้ว ทว่า “อารมณ์บรรยากาศ” ที่มืดหม่นลงในประเทศจะเป็นตัวกำหนดกรอบของการเยือนครั้งนี้ รัฐบาลของเขาเชื่อว่า วลาดิเมียร์ ปูติน คงไม่อาจทำสงครามในยูเครนต่อไปได้หากไร้การสนับสนุนจากจีน ขณะเดียวกัน หน่วยข่าวกรองก็เริ่มออกมาแสดงความกังวลถี่ขึ้นต่อ การโจมตีทางไซเบอร์ และ ปฏิบัติการจารกรรม ของจีนในเยอรมนี นายกรัฐมนตรีจะหยิบยกประเด็นเหล่านี้ขึ้นคุยกับ สี จิ้นผิง แต่ก็ไม่ได้คาดหวังว่าจะทำให้จีน “เปลี่ยนใจ” ได้ เขาจะหันไปโฟกัสที่การ “ลดความเสี่ยง” (derisking) ของเยอรมนีจากการพึ่งพาจีนแทน จุดเริ่มต้นคือการที่จีนใช้ประโยชน์จาก “จุดคอขวด” ที่สร้างความเสียหายให้ผู้ผลิตเยอรมัน มาตรการของจีนเมื่อปีที่แล้วที่ ควบคุมการส่งออกแร่หายากและชิป เคยคุกคามว่าจะทำให้สายการผลิตต้องหยุดชะงัก การส่งมอบวัตถุดิบแบบ “ค่อย ๆ หยด” หลังจากนั้น ยิ่งทำให้ผู้นำเข้าเยอรมันกลายเป็นคนวิตกกังวลอย่างหนัก คาดว่าเมิร์ซจะ โต้กลับและกดดัน ในประเด็นนี้ จากนั้นคือความสัมพันธ์ทางการค้าที่ในสายตาเยอรมนี บิดเบี้ยวและเสียสมดุลอย่างรุนแรง ผู้ช่วยคนหนึ่งบอกว่า “ธีม” ของการเดินทางของเมิร์ซจะเป็นเรื่อง “การแข่งขันที่เป็นธรรม” การส่งออกรถยนต์เยอรมันและสินค้าอื่น ๆ ไปจีน ดิ่งลงอย่างหน้าผา ขณะที่การนำเข้าจากบริษัทจีนที่เผชิญแรงกดดันด้านราคาในประเทศกลับ พุ่งสูง จนทำให้ยอดขาดดุลการค้าพุ่งไปถึง 90,000 ล้านยูโร (105,000 […]

New START สนธิสัญญานิวเคลียร์หมดอายุ

โรเบิร์ต ออพเพนไฮเมอร์ บิดาแห่งระเบิดนิวเคลียร์ของอเมริกา เคยอธิบายการแข่งขันด้านนิวเคลียร์ของประเทศตนกับสหภาพโซเวียตว่าเป็น “แมงป่องสองตัวอยู่ในขวดเดียวกัน” ความเสี่ยงของการเผชิญหน้าลักษณะนี้ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ถูกควบคุม/จำกัดไว้ได้ด้วยข้อตกลงควบคุมอาวุธหลายฉบับ โดยฉบับล่าสุดคือ New START แต่สนธิสัญญานั้นจะหมดอายุในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2026 นี้โดยไม่มีข้อตกลงใหม่มาทดแทน ทุกวันนี้มี “แมงป่องตัวที่สาม” อยู่ในขวดด้วย นั่นคือจีน การเร่งเสริมกำลังนิวเคลียร์ของจีนซึ่งเป็นการเพิ่มกำลังที่เร็วที่สุดของโลกนับตั้งแต่ช่วงสูงสุดของสงครามเย็น มีแนวโน้มจะกระตุ้นให้อเมริกาตอบโต้ การแข่งขันสะสมอาวุธรูปแบบใหม่กำลังรออยู่ เมื่อสี จิ้นผิง ผู้นำจีน ขึ้นสู่อำนาจในปี 2012 จีนมีหัวรบนิวเคลียร์เพียงราว 240 หัว ซึ่งเป็นเพียงเศษเสี้ยวของจำนวน 1,550 หัวที่ทั้งอเมริกาและรัสเซียได้รับอนุญาตให้คงไว้ในสภาพพร้อมใช้งานบนยานส่งระยะไกลภายใต้ข้อตกลง New START นักวางแผนทางทหารของอเมริกาเคยประเมินว่า หากเกิดสงครามนิวเคลียร์กับจีน คลังอาวุธที่ใหญ่กว่ามากของอเมริกาจะทำให้ตนได้เปรียบและชนะได้แทบทุกสถานการณ์ แต่ตอนนี้จีนมีหัวรบราว 600 หัวแล้ว และตามการประเมินล่าสุดของสหรัฐ จีนกำลังอยู่บนเส้นทางที่จะมีถึง 1,000 หัวหรือมากกว่านั้นภายในปี 2030 จีนยังชอบอวดอ้างถึง “ความยับยั้งชั่งใจอย่างที่สุด” ของตนในเรื่องนิวเคลียร์ ท้ายที่สุด หากนับรวมหัวรบที่เก็บไว้ในคลัง (storage) ไม่ใช่เฉพาะที่อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานทันที อเมริกาและรัสเซียต่างก็มีหัวรบมากกว่า 5,000 […]

จีน: ผู้ผลิตแร่หายากรายใหญ่ของโลก

การเปลี่ยนผ่านของเศรษฐกิจโลกไปสู่เทคโนโลยีขั้นสูงและเศรษฐกิจสีเขียว แร่ธาตุหายาก (Rare Earth Elements: REEs) กลายเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการผลิตอุตสาหกรรมสมัยใหม่และกลายเป็นปัจจัยใหม่ของอำนาจทางภูมิรัฐศาสตร์ ในปี 2008 ผู้นำเข้าแร่หายากรายใหญ่คือยุโรป สหรัฐอเมริกา และญี่ปุ่น รวมกัน 78,000 ตัน โดยราว 90% มาจากจีน จนถึงปัจจุบัน จีนผลิตและควบคุมห่วงโซ่อุปทานแร่หายากของโลกทำให้จีนมีอิทธิพลสูงต่อกลไกตลาด ปี 2006 จีนเริ่มลดการส่งออกแร่หายาก เนื่องจากความต้องการใช้ภายในประเทศเพิ่มขึ้นและมีความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนในการจัดหาวัตถุดิบแก่ภาคอุตสาหกรรมสำคัญทั่วโลก เช่น ยานยนต์และอิเล็กทรอนิกส์ ราคาพุ่งสูงขึ้นตลอดปี 2009 จนถึงสามไตรมาสแรกของปี 2011 บริษัทหลายแห่งที่พึ่งพาแร่หายากอย่างมากจึงเลือกย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศจีน เพื่อให้มั่นใจว่าจะได้วัตถุดิบราคาถูกและมีเสถียรภาพ เดือนกันยายน 2010 จีนระงับการส่งออกแร่หายากไปญี่ปุ่น ภายหลังเหตุพิพาททางทะเลใกล้หมู่เกาะเซนกากุ/เตี้ยวอวี่ ส่งผลให้ญี่ปุ่นและเกาหลีใต้เริ่มพยายามลดการพึ่งพาและความเปราะบางต่อการควบคุมของจีน โดยหันไปสำรวจและทำเหมืองใต้ทะเล แม้บางพื้นที่จะเป็นเขตพิพาท ซึ่งอาจยิ่งเพิ่มความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ในเอเชียตะวันออก ตั้งแต่ปี 2010 จีนได้กำหนดโควต้าการส่งออกแร่หายากอย่างเข้มงวด สหรัฐฯ ญี่ปุ่น และสหภาพยุโรปได้ยื่นเรื่องร้องเรียนต่อองค์การการค้าโลก (WTO) โดยกล่าวหาว่าจีนใช้ความได้เปรียบด้านทรัพยากรเพื่อควบคุมราคาและสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน จีนตอบโต้ว่าไม่ต้องการแบกรับต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมจากการผลิตแร่หายากให้กับโลกอีกต่อไป ปี 2013 จีนจำกัดการส่งออกไว้ที่ 93,800 ตัน […]