ปฏิบัติการด้านสภาพภูมิอากาศสองแนวทางมีนัยยะอย่างไรต่อภาคธุรกิจ
ในจดหมายที่ออกเมื่อปลายเดือนมกราคม 2026 ซึ่งต่อยอดจากการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เมืองเบเล็ม (COP30) ประธาน COP30 วางข้อเสนอให้ความร่วมมือระหว่างประเทศเดินหน้าใน “สองความเร็ว” ที่เกื้อหนุนกัน หนึ่งคือเส้นทางที่ยึดการเจรจาแบบฉันทามติเป็นแกนหลัก และอีกหนึ่งคือเส้นทางที่เน้นการลงมือทำโดยแนวร่วมของประเทศและผู้มีบทบาทนอกภาครัฐที่พร้อมและทำได้เพื่อขยับให้เร็วกว่าเดิม ข้อเสนอนี้สะท้อนบทเรียนจากการประชุมเมื่อปีที่แล้ว ซึ่งความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์และลำดับความสำคัญของแต่ละประเทศที่แตกต่างกัน ทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการบรรลุข้อตกลงในหลายประเด็นสำคัญ เมื่อบริษัทต่างๆ ยังต้องประเมินและนำยุทธศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศไปปฏิบัติ พวกเขาควรคำนึงว่ากรอบสองชั้นอาจเร่งการดำเนินโซลูชันด้านสภาพภูมิอากาศบางส่วนได้ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้เล่นที่พร้อมและมีศักยภาพ หากถูกนำมาใช้ ประเทศต่างๆ อาจยังมุ่งไปในทิศทางเดียวกัน แต่จะไม่จำเป็นต้องเดินด้วยความเร็วเท่ากันอีกต่อไป ดังนั้น สำหรับบริษัทที่ดำเนินธุรกิจข้ามหลายภูมิภาค ผลกระทบของข้อเสนอนี้จึงไม่ได้อยู่ที่รายละเอียดเชิงเทคนิคของสถาปัตยกรรมธรรมาภิบาลสภาพภูมิอากาศโลกเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ผลกระทบเชิงปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม กล่าวคือ ความพยายามด้านการลดคาร์บอนและการรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงภาระหน้าที่ ความคาดหวัง และแรงกดดันเชิงพาณิชย์และจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย อาจแตกต่างกันไปตามตลาดและภูมิภาคที่บริษัทประกอบธุรกิจ จากสัญญาณเดียวสู่เส้นทางที่แตกต่าง กระบวนการ COP ในอดีตพึ่งพาฉันทามติจากเกือบ 200 ประเทศในการตัดสินใจและกำหนดทิศทางร่วมกัน แม้แนวทางนั้นยังคงเป็นแกนกลาง แต่จดหมายของประธาน COP ชี้ว่าอาจไม่เพียงพออีกต่อไปหากต้องพึ่งเส้นทางเดียวเพียงลำพัง ท่ามกลางความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจสังคม COP30 จึงมุ่งเปลี่ยน ระบอบสภาพภูมิอากาศจากช่วงของการเจรจาไปสู่ช่วงที่เน้นเร่งการนำความตกลงปารีสและมติ COP ไปสู่การปฏิบัติ “พหุภาคีนิยมด้าน [สภาพภูมิอากาศ] ต้องเรียนรู้ที่จะทำงานมากกว่าหนึ่งความเร็วในทางสถาบัน” ประธาน COP30 อังเดร อารันญา […]
สหรัฐฯ ถอนตัวจาก UNFCCC และถอยห่างจาก IPCC จะกระทบเกมภูมิอากาศโลก และ COP31–COP32 อย่างไร
เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2569 ทำเนียบขาวประกาศแนวทางให้หน่วยงานของสหรัฐฯ เดินหน้าถอนตัวจากกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศหลายรายการ โดยมีชื่อ กรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) และการลดบทบาทต่อ คณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (IPCC) อยู่ในรายการดังกล่าว สัญญาณนี้เกิดขึ้นไม่นานหลัง COP30 และก่อนเข้าสู่ COP31–COP32 จึงสร้างแรงสั่นสะเทือนต่อทั้งกติกาและการเมืองของการแก้ปัญหาสภาพภูมิอากาศโลก UNFCCC ไม่ใช่เพียงเวทีเจรจา แต่เป็น “โครงสร้างหลัก” ที่รองรับกระบวนการ COP ทั้งหมดรวมถึงความตกลงที่เกี่ยวเนื่องอย่าง Paris Agreement ดังนั้นการถอนตัวจาก UNFCCC มีนัยทางสถาปัตยกรรม ถ้าสหรัฐฯ ออกนอกระบบจริง ก็เท่ากับเลือกอยู่นอกกรอบที่กำหนดกติกาเรื่องการรายงาน/ความโปร่งใส (transparency) การทบทวนร่วม และการร่วมกันขับเคลื่อนแผนการลดก๊าซเรือนกระจกในระดับโลก อย่างไรก็ดี สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคือการประกาศเจตจำนงกับการถอนตัวที่มีผลทางกฎหมายเพราะตามข้อบทของ UNFCCC การถอนตัวจะมีผลหลังจากมีหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการ และต้องรอระยะเวลาตามที่กำหนด (โดยทั่วไปคือหนึ่งปีหลังวันรับแจ้ง) นั่นหมายความว่าในทางปฏิบัติอาจเกิดช่วงสุญญากาศที่สหรัฐฯ ยังไม่พ้นสถานะภาคีโดยสมบูรณ์ แต่ลดบทบาทลงอย่างรวดเร็วแล้ว คำถามสำคัญคือ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ สามารถถอนตัวจากสนธิสัญญาที่วุฒิสภาให้สัตยาบันแล้วได้โดยลำพังหรือไม่ คำตอบคือยังมีข้อถกเถียงในเชิงรัฐธรรมนูญและบรรทัดฐานทางปฏิบัติ แม้ความไม่แน่นอนทางกฎหมายจะยังคงอยู่ แต่ความจริงทางการเมืองคือรัฐบาลสามารถสร้างผลกระทบได้ก่อนศาลตัดสินผ่านการตัดงบ การยุติการมีส่วนร่วม และการลดทีมงานเจรจา ผลกระทบที่จับต้องได้และเร็วที่สุดคือ การเงินสภาพภูมิอากาศ […]
เมื่อวอชิงตันผละออกจากพหุภาคีนิยม โลกก็ยังต้องกำกับดูแลร่วมกันต่อไป
เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2569 ทำเนียบขาวออกบันทึกคำสั่งให้หน่วยงานของสหรัฐฯ เริ่มกระบวนการถอนตัวออกจากองค์กรระหว่างประเทศหลายแห่งรวมถึงกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(UNFCCC) รายงานข่าวคู่ขนานระบุว่า การเคลื่อนไหวนี้ไปไกลกว่าการถอนตัวจากความตกลงปารีสซ้ำอีกครั้ง โดยพุ่งเป้าไปที่สนธิสัญญาหลักของระบอบภูมิอากาศโลก รวมทั้ง IPCC และกองทุนภูมิอากาศสีเขียว (Green Climate Fund) จะเรียกว่าละทิ้งพหุภาคีนิยมก็ได้ แต่การวินิจฉัยที่ตรงกว่าคือสหรัฐฯ กำลังส่งสัญญาณว่าจะเลือกใช้ความร่วมมือแบบเลือกเฉพาะที่ได้ประโยชน์(à la carte) เข้าร่วมเฉพาะเวทีที่ตนควบคุมได้ ถอนตัวจากเวทีที่สร้างข้อผูกพัน และปฏิบัติต่อกติกาโลกเหมือนเป็น สิ่งเลือกได้ไม่ใช่โครงสร้างจำเป็น ผลลัพธ์ไม่ใช่เรื่องนามธรรม แต่จะสะท้อนเป็นค่าเบี้ยประกันภัย ราคาสินค้าอาหาร ความเสียหายจากภัยพิบัติ การไหลของเงินทุน และเสถียรภาพของระบบการค้าที่กำลังถูกแรงกดดันทางภูมิรัฐศาสตร์บีบรัดอยู่แล้ว ความจริงที่น่าอิหลักอิเหลื่อคือ โลกไม่อาจถอนตัวจากความพึ่งพาอาศัยกันได้ คาร์บอนไม่รู้จักอธิปไตย การแพร่กระจายความเสี่ยงทางการเงินไม่สนใจอุดมการณ์ และความเสี่ยงจาก AI ไม่หยุดที่ด่านศุลกากร ดังนั้น คำถามไม่ใช้เพียงว่าพหุภาคีนิยมจะอยู่รอดจากการหันหลังของสหรัฐฯ หรือไม่ แต่คือรูปแบบความร่วมมือใดจะมาแทนที่พหุภาคีนิยมที่เคยยึดสหรัฐฯ เป็นแกนกลาง และมันจะมีความเป็นเอกภาพพอที่จะรับรองมิให้โลกแตกกระจัดกระจายหรือไม่ คำเตือนของสถาบันคลังสมอง Brookings ระบบพหุภาคีนิยมเพราะไม่เคยอัปเดตสถาปัตยกรรมของตน ข้อโต้แย้งของ Brookings ไม่ได้เป็นการหวนหาอดีต แต่เป็นข้อเสนอเชิงสถาบัน ระบบหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ส่งมอบการเติบโตและเสถียรภาพมาหลายทศวรรษ แต่ถูกออกแบบสำหรับการกระจายอำนาจที่ต่างออกไป และสำหรับชุดปัญหาที่ต่างไปจากวันนี้ […]
หากทรัมป์ชนะเลือกตั้ง นักการทูตด้านสภาพภูมิอากาศพร้อมที่จะเดินหน้าโดยไม่พึ่งบทบาทของสหรัฐฯ
การเจรจาอย่างลับๆ กำลังเตรียมการเพื่อให้ความร่วมมือระดับโลกยังคงดำเนินไปได้ แม้ประธานาธิบดีสหรัฐฯ จะมีท่าทีเป็นปฏิปักษ์ การถอนตัวครั้งที่สองจากความตกลงปารีสของสหรัฐฯ อาจทำให้จีนกลายเป็นผู้นำแทน เรียบเรียงจาก https://www.bloomberg.com/news/features/2024-10-31/trump-s-possible-return-spurs-secret-talks-to-bypass-him-on-climate เขียนโดย เจนนิเฟอร์ เอ. ดลูฮี (31 ตุลาคม 2024) โดนัลด์ ทรัมป์ ประกาศชัดเจนว่าเขาวางแผนที่จะนำสหรัฐฯ ถอนตัวจากการทูตด้านสภาพภูมิอากาศระดับโลกอีกครั้ง หากเขาได้รับชัยชนะในสมัยที่สองในทำเนียบขาว โดยเขายืนยันที่จะละทิ้งความตกลงปารีสอีกครั้ง ซึ่งเขามองว่าเป็น “สิ่งที่ไม่ยุติธรรมอย่างยิ่ง” นักสิ่งแวดล้อม เจ้าหน้าที่รัฐบาล และอดีตนักการทูตต่างกำลังเตรียมรับมือกับความเป็นไปได้นี้ พร้อมวางแผนหาวิธีการรักษาความร่วมมือระดับโลกด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไว้โดยไม่ต้องพึ่งพาสหรัฐฯ การสนทนาต่างๆ การจำลองวิกฤต และการวิเคราะห์เชิงการเมืองได้เกิดขึ้นทั่วโลก โดยคนที่คุ้นเคยกับการประชุมเหล่านี้ได้บรรยายว่ามีการเตรียมพร้อมเพื่อให้ความก้าวหน้าในการแก้ไขปัญหาสภาพภูมิอากาศยังคงดำเนินต่อไป แม้จะมีประธานาธิบดีสหรัฐฯ ที่มีท่าทีเป็นปฏิปักษ์ก็ตาม “การสนทนาเหล่านี้เป็นตัวอย่างของการที่ผู้นำระดับโลกได้เรียนรู้บทเรียนจากประสบการณ์ครั้งแรกกับทรัมป์” เจค ชมิดท์ ที่ปรึกษาอาวุโสจาก NRDC Action Fund ซึ่งเป็นกลุ่มด้านสิ่งแวดล้อมกล่าว “ประเทศอื่นๆ ที่กำลังพยายามอย่างหนักในเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะไม่ยอมถูกทำร้ายอีกครั้งจากรัฐบาลที่ดำเนินการในนามของผลประโยชน์จากเชื้อเพลิงฟอสซิล” การถอนตัวของสหรัฐฯ — หรือแม้แต่ความเป็นไปได้ที่จะเกิดขึ้นหลังการเลือกตั้ง — จะนำไปสู่ผลกระทบมากมาย โดยจะเปลี่ยนแปลงธรรมชาติของการเจรจาด้านสภาพภูมิอากาศประจำปีของสหประชาชาติและส่งผลกระทบต่อระบบในรูปแบบที่บางครั้งยากจะคาดเดาได้ การถอนตัวของผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากเป็นอันดับสองของโลก อาจเป็นการเปิดโอกาสให้ประเทศที่ล้าหลังใช้เป็นข้ออ้างในการชะลอมาตรการด้านสภาพภูมิอากาศใหม่ๆ ขณะเดียวกัน ก็อาจสร้างโอกาสให้จีน ซึ่งเป็นผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงสุดของโลกก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำในประเด็นด้านสภาพภูมิอากาศ “สิ่งนี้จะทำให้จีนเป็นศูนย์กลางมากขึ้น” […]
