ธาตุแรร์เอิร์ท (Rare Earth Element) ชื่อเรียกยาก แต่เราใช้ทุกที่ทุกเวลา
แร่หายาก หรือที่มักเรียกกันว่า “วิตามินของอุตสาหกรรม” เนื่องจากสามารถปรับปรุงประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ได้อย่างมีนัยสำคัญแม้ใช้ในปริมาณเพียงเล็กน้อย ถูกใช้อย่างแพร่หลายในหลายภาคส่วนของการผลิต ทว่า ผู้คนส่วนใหญ่กลับไม่สามารถระบุชื่อธาตุหายากเหล่านี้ได้แม้แต่ชนิดเดียว คำว่า “แร่หายาก” โดยทั่วไปหมายถึงกลุ่มธาตุหายากจำนวน 17 ชนิด (REEs – Rare Earth Elements) ในอดีต ธาตุหายากส่วนใหญ่ถูกใช้ในอุตสาหกรรมตัวเร่งปฏิกิริยา การขัดเงา เซรามิก และสารเรืองแสง แต่ในศตวรรษที่ 21 ความต้องการใช้แร่หายากได้เปลี่ยนไปอย่างมาก โดยได้รับแรงผลักดันจากการเติบโตอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีพลังงานสะอาดและเทคโนโลยีขั้นสูง เช่น แม่เหล็ก โลหะผสม อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และแบตเตอรี่ นั่นหมายความว่าแร่หายากได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ตั้งแต่หลอดไฟประหยัดพลังงาน สมาร์ตโฟน ไปจนถึงแท็บเล็ตหรือ iPad ที่เราใช้ดูหนัง ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 จีนแซงหน้าสหรัฐฯ กลายเป็นผู้ผลิตและผู้ส่งออกแร่หายากรายใหญ่ที่สุดของโลก นับแต่นั้นมา จีนก็กลายเป็นซัพพลายเออร์แทบจะเพียงรายเดียวในตลาดโลกสำหรับแร่หายากทั้ง 17 ชนิด และสำหรับบางชนิด จีนเป็นแหล่งเดียวของโลก พูดได้ว่าเกือบทุกหลอดไฟฟลูออเรสเซนต์ กังหันลมส่วนใหญ่ รถยนต์ไฮบริด สมาร์ตโฟน และอุปกรณ์ไฮเทคอื่น ๆ ล้วนมี “ดีเอ็นเอของจีน” […]
แรร์เอิร์ท – เฉดแห่งสีเทา
เมื่อเดือนธันวาคม 2015 ณ กรุงปารีส มีการบรรลุข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางยาวไกลในการลดการปล่อยคาร์บอนจากการเติบโตทางเศรษฐกิจของโลก โดยมีนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีพลังงานสะอาด ระบบกักเก็บพลังงาน และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของการปฏิวัติ “สะอาด เขียว และชาญฉลาด” ที่กำลังจะมาถึง อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาลึกลงไปถึงเทคโนโลยีพื้นฐานเหล่านี้ กลับพบปัญหาร้ายแรงที่มักถูกมองข้าม นั่นคือ แร่หายาก (rare earths) กลุ่มธาตุ 17 ชนิดที่มักถูกขนานนามว่า “วิตามินของอุตสาหกรรม” อาจกลายเป็นคอขวดสำคัญของการปฏิวัติสีเขียวและอัจฉริยะเหล่านี้ จากกังหันลมนอกชายฝั่ง ไปจนถึงสมาร์ตโฟนรุ่นล่าสุดของ Apple หรือ Xiaomi ล้วนมีแร่หายากฝังอยู่ในเทคโนโลยีพลังงานสะอาดและอุปกรณ์อัจฉริยะต่าง ๆ แร่หายากจึงเป็นส่วนสำคัญของอนาคตที่ปราศจากฟอสซิล ชาญฉลาด และเป็นมิตรต่อสภาพภูมิอากาศ อนาคตที่มีคาร์บอนต่ำไม่อาจเกิดขึ้นได้หากปราศจากเทคโนโลยีเหล่านี้ และในปัจจุบัน เทคโนโลยีเหล่านี้ยังคงไม่สามารถทำงานได้หากไม่มีแร่หายาก ในช่วงที่จีนครองความเป็นผู้นำสูงสุดเมื่อปี 2010 ประเทศนี้ครองสัดส่วนตลาดแร่หายากโลกถึง 92% กล่าวได้ว่า จีนในฐานะประเทศผู้ส่งออกหลักมาตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 ต้องแบกรับต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมจากการทำเหมืองและการสกัดแร่หายากอย่างไร้การควบคุมและได้ผลตอบแทนต่ำ ตัวอย่างเช่น บ่อกากแร่หายากกัมมันตรังสีในเมืองเป่าตู เขตมองโกเลียในของจีน ซึ่งส่งผลกระทบถึงขั้นทำให้หมู่บ้านใกล้เคียงกลายเป็น “หมู่บ้านมรณะ” และบางคนถึงกับเตือนว่า นี่คือระเบิดเวลาที่อาจสร้างหายนะให้กับแม่น้ำเหลืองซึ่งอยู่ห่างออกไปเพียง 10 กิโลเมตร […]
