ในช่วงกลางปี 2539 ถึงปี 2540 ด้วยการสนับสนุนของกัลยาณมิตรชาวญี่ปุ่นที่ต้องการทราบถึงผลกระทบด้านต่างๆ จากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับความช่วยเหลือเพื่อการพัฒนาอย่างเป็นทางการแห่งญี่ปุ่น (Japan Official Development Assistant)ในประเทศไทย ผมได้มีโอกาสรับรู้ถึงประสบการณ์และความเป็นไปที่เกิดขึ้นที่หมู่บ้านแม่ฮักพัฒนาซึ่งเป็นพื้นที่จัดสรรรองรับชุมชนดั้งเดิมที่ต้องอพยพออกจากพื้นที่อ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่กวงอุดมธารา
จากบันทึกของผมในช่วงปลายฤดูฝน 2540
“แม่ฮักพัฒนาตั้งอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองเชียงใหม่ ในทางกายภาพ ชุมชนแห่งนี้อยู่ชายขอบแอ่งที่ราบเชียงใหม่-ลำพูน(Chiangmai-Lamphun valley) แต่ในอาณาเขตทางสังคม แม่ฮักพัฒนาในยุคนั้นยังอยู่ ณ ชายขอบของการพัฒนาอีกด้วย
เมื่อเดินทางออกจากเวียงเจียงใหม่ไปทางทิศตะวันออก แนวเทือกเขาผีปันน้ำปรากฎชัดในวันท้องฟ้าแจ่มใส ตามเส้นทางที่เบี่ยงขึ้นทางเหนือเล็กน้อยผ่านอำเภอสันทรายและชุมชนนับไม่ถ้วนตามรายทาง แม่ฮักพัฒนาต้อนรับผมด้วยเส้นทางลาดยางใหม่ และป้ายชื่อหมู่บ้านใหญ่โต ดูเหมือนว่า ชุมชนแห่งนี้ได้รับการพัฒนาอยู่ในระดับที่บรรลุเป้าหมายของรัฐแล้ว
แต่แม่ฮักพัฒนากลับดูห่างเหิน โดยเฉพาะคนมาเยือนเช่นผมซึ่งเป็นผู้อื่น(Otherness) ระยะห่างของแปลงที่ดินที่ได้รับการจัดสรรคือความแตกต่างประการแรกเมื่อเทียบกับแบบแผนการตั้งถิ่นฐานของชุมชนดั้งเดิมในภาคเหนือ ในระยะห่างนั้นยังเป็นระยะห่างระหว่างความทุกข์ยากและความหวังท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงไปสู่ชีวิตที่ดีขึ้น ผมพบว่า คนในชุมชนแม่ฮักพัฒนาที่มีอายุมากกว่า 20 ปีขึ้นไป (เมื่อปี พ.ศ. 2539) การย้ายถิ่นฐานจากชุมชนเดิมในที่ราบหุบเขาริมฝั่งแม่น้ำกวงตอนบนคือประสบการณ์ที่ไม่มีวันลืม หลายคนยังเก็บเครื่องไม้เครื่องมือที่ใช้ในการทำนา แม้ว่าจะกลายเป็นตำนานของพวกเขาไปแล้ว
สิ่งที่ซ่อนเร้นสายตาคนภายนอกคือผลพวงจากการที่ชุมชนถูกผลักให้ไปอยู่ชายขอบ โครงการและงบประมาณจากหน่วยงานรัฐไม่ตอบโจทย์ความต้องการของชุมชนที่ถูกบังคับอพยพ ความทุกข์ของชุมชนแม่ฮักพัฒนามิได้มาจากการขาดแคลนทางวัตถุที่รัฐนำเข้าไป หากแต่เป็นความทุกข์จากการที่พวกเขาไร้ซึ่งสิทธิในการกำหนดชะตากรรมของตนเอง”
แน่นอนว่า ยุคสมัยได้เปลี่ยนไปมากแล้ว แม่ฮักพัฒนาก็เช่นกัน รายงานภาคสนามของผมชิ้นนี้ไม่ได้มีอะไรมากกว่า การบันทึกประวัติศาสตร์เล็กๆ เสี้ยวหนึ่งของชุมชน ที่อาจพอเป็นประโยชน์ในการสะท้อนถึงกาลสมัยและวาทกรรมว่าด้วยการพัฒนาที่ยั่งยืน ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีที่บอกว่าจะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังและการรับรองสิทธิของชุมชนในการกำหนดอนาคตของตนเอง
| Cookie name | Active |
|---|
สถาบันนโยบายศึกษาในสหรัฐอเมริกา จัดทำรายงานประจำปีเรื่อง Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compare" ออกมาเมื่อเร็วๆ นี้ เนื้่อหาในรายงานระบุว่า ตอนนี้กลาโหมของสหรัฐฯ รู้แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(climate change) ถือเป็น "ตัวคูณของภัยคุกคามด้านความมั่นคง" หลักฐานประการหนึ่งคือ นับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา งบประมาณของรัฐบาลสหรัฐฯ เองได้ถูกแบ่งสรรปันส่วนไปใช้ในเรื่องการจัดการกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2008 และปี 2011 มีการจัดสรรงบโลกร้อนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่าสองเท่า (จาก 7.4 พันล้านเหรียญ เป็น 18.1 พันล้านเหรียญ)
กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในปี 2008 สหรัฐฯ นั้นใช้งบประมาณราว 94 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และในปี 2011 ใช้งบระมาณราว 41 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุกๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนผ่านของการใช้งบประมาณดังกล่าวนี้ มิได้ทำให้การลงทุนเพื่อทำให้เกิดความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากนักเมื่อเทียบกับขนาดของภัยคุกคามของการเปี่ลยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นและรออยู่ข้างหน้า ยิ่งไปกว่านั้น รายงานนี้ยังได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาประเทศจีนว่ามีความก้าวหน้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้มาก
รายงานระบุว่า ถึงแม้การใช้จ่ายทางการทหารของจีนจะไม่โปร่งใสไปเสียทั้งหมด แต่จีนนั้นใช้งบประมาณ 2-3 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
รายงานนี้ ได้สรุปฟันธงว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลทั้งในด้านความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม และทางเศรษฐกิจ การจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรในด้านกลาโหมให้กับงบประมาณในการจัดการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลสำหรับสหรัฐอเมริกา
รายละเอียดของรายงานดาวน์โหลดได้ที่ www.fpif.org/files/2521/mil%20v%20climate%202010.pdf