ผู้หญิงเอเชีย
เรื่อง : ธารา บัวคำศรี ฤดูใบไม้ผลิในดินแดนอาทิตย์อุทัยหลายปีก่อน นักข่าวหญิงมาดสุขุมลุ่มลึกและดูเป็นเพื่อนที่อบอุ่นคนหนึ่ง ลุกขึ้นพูดในการสัมมนาว่าด้วยผลกระทบของทุนนิยมญี่ปุ่นต่อภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่อิดาบาชิเซ็นทรัลพลาซา-โตเกียว เธอพูดว่า “ถนนเพื่อการท่องเที่ยวหลายสายในภาคเหนือของไทยที่รัฐบาลญี่ปุ่นสนับสนุนเงินทุนทำให้ผู้หญิงและเด็กบนภูเขาเดินทางเข้าเมืองมาเป็นโสเภณีและแรงงานรับจ้าง โครงการอีสเทอร์นซีบอร์ดของไทยที่ได้เงินกู้จากญี่ปุ่นทำให้ชาวประมงรายย่อยล่มสลายเพราะหาปลาไม่ได้ น้ำทะเลสกปรกเป็นพิษ ป่าชายแลนถูกตัดเหี้ยนและกากสารพิษถูกทิ้งเกลื่อน” เมื่อผมสัญจรสู่เกาะฮอนชูโดยคำเชิญของกลุ่มศึกษาวิจัยผลกระทบความช่วยเหลืออย่างเป็นทางการของรัฐบาลญี่ปุ่นในฤดูใบไม้ผลิครานั้น นำเรื่องราวของชาวประมงหมู่บ้านแหลมฉบัง-หมู่บ้านในโอบกอดภูเขาและทะเลที่ตกอยู่ในกรงเล็บอุตสาหกรรมชายฝั่งทะเลตะวันออก-ไปบอกเล่ากับคนญี่ปุ่น “เขาจะเอาคนหาปลาออกไปจากชายฝั่งทะเลเพื่อสร้างท่าเรือใหญ่และโรงงาน” ผมจึงได้พบกับนักข่าวหญิงคนนั้น ยาโยริ มัตสุอิ ผู้หญิงเอเชียแห่งอาซาฮี ซิมบุน ระยะเวลาสั้นๆ ทั้งในโตเกียว แหลมฉบัง มาบตาพุด กรุงเทพมหานคร และภาคเหนือของไทย ท่าทีกระฉับกระเฉงและความคิดเฉียบคมของเธออยู่ในความทรงจำของผมตลอดเวลา โดยเฉพาะเหตุการณ์ที่เชื่อมโยงกับเรื่องราวที่เราได้สนทนากัน “สารเคมีระเบิดที่คลองเตย-กากสารพิษที่กาญจนบุรี” “พอง-ชี-มูลเน่า” “ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่แม่เมาะ” “โรคลึกลับที่ลำพูน” เรื่อยมาถึง “กากสารพิษที่อิสเทอร์ซีบอร์ด” ฯลฯ ต่างสะท้อนด้านมืดของการพัฒนาไปสู่ความมั่งคั่ง คือประจักษ์พยานของหายนะภัยที่มนุษย์ก่อขึ้น ชีวิตและงานของยาโยริ มัตสุอิ ผ่านเข้ามาสู่ความคิดของผม “ช่วงปีพ.ศ.2508-2512 ฉันสนใจปัญหาสิ่งแวดล้อม ขณะนั้นฉันพักอยู่กับครอบครัวชาวประมงครอบครัวหนึ่ง ลูกสาวของพวกเขาเป็นโรคมินามาตะมาแต่แรกเกิด ขณะที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้าน ฉันเริ่มตั้งคำถามถึงความหมายและโครงสร้างสังคมญี่ปุ่นที่พยายามไต่เต้าเป็นมหาอำนาจทางเศรษฐกิจ” เธอบอกว่า “เรื่องมลพิษสิ่งแวดล้อมนี้เอง ที่นำฉันมายังประเทศอื่นๆ ในเอเชียอีกครั้งหนึ่ง” ยาโยริ มัตสุอิ เติบโตขึ้นท่ามกลางสภาพแวดล้อมของครอบครัวซึ่งเชื่อว่ามนุษย์เราเกิดมาเท่าเทียมกัน ทำให้เธอปรับตัวเข้ากับสังคมศักดินาญี่ปุ่นอย่างลำบาก ต่อมา […]
