เรียบเรียงจาก Drawdown: The Most Comprehensive Plan Ever Proposed to Reverse Global Warming by  Paul Hawken  (Editor)

ศตวรรษที่ 21 ยังคงใช้โครงข่ายไฟฟ้าที่ออกแบบมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 20 ในเมืองและภูมิภาคที่มีรายได้สูงทั่วโลก โครงข่ายไฟฟ้าซึ่งเป็นระบบที่ซับซ้อนนี้ประกอบด้วยองค์ประกอบหลักสามส่วน ได้แก่ โรงไฟฟ้าที่ผลิตกระแสไฟฟ้า สายส่งไฟฟ้าที่ลำเลียงกระแสไฟฟ้าไปยังระยะทางไกล และเครือข่ายจำหน่ายที่ส่งไฟฟ้าไปยังผู้ใช้ปลายทาง ไม่ว่าจะเป็นภาคที่อยู่อาศัย พาณิชยกรรม หรืออุตสาหกรรม โครงข่ายไฟฟ้านี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อส่งกระแสไฟฟ้าจากแหล่งผลิตที่รวมศูนย์ไปยังผู้บริโภคในพื้นที่กว้างขวาง โดยพื้นฐานแล้วจึงเป็นระบบที่ส่งพลังงานในทิศทางเดียว จุดแข็งสำคัญของโครงข่ายนี้คือความน่าเชื่อถือ ขอบเขตการเข้าถึง และความสามารถในการรองรับโหลด

อย่างไรก็ตาม โครงข่ายไฟฟ้าที่พัฒนาขึ้นเมื่อศตวรรษที่แล้วกำลังเผชิญกับความท้าทายของศตวรรษที่ 21 ซึ่งต้องเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานสะอาดและหมุนเวียน พลังงานฟอสซิลแบบดั้งเดิมมีความแน่นอนและสามารถบริหารจัดการได้ง่าย ทำให้บริษัทสาธารณูปโภคสามารถปรับสมดุลระหว่างอุปทานและอุปสงค์ของไฟฟ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ แต่แหล่งพลังงานหมุนเวียน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลม มีความผันแปรและกระจายตัวสูงกว่า ไม่สามารถควบคุมหรือจ่ายกระแสไฟฟ้าได้ตามความต้องการในทันที การรองรับความผันผวนของพลังงานเหล่านี้และส่งเสริมการใช้งานอย่างมีประสิทธิภาพจึงต้องอาศัยโครงข่ายไฟฟ้าที่คล่องตัวและสามารถปรับตัวได้มากขึ้น

ความคล่องตัวและความสามารถในการปรับตัวเป็นจุดเด่นของ “โครงข่ายอัจฉริยะ” (Smart Grid) ซึ่งเป็นการพลิกโฉมโครงข่ายไฟฟ้าแบบดั้งเดิมให้กลายเป็นระบบดิจิทัล โดยคำนึงถึงความต้องการของเศรษฐกิจพลังงานสะอาด โครงข่ายอัจฉริยะถูกเรียกว่า “อัจฉริยะ” เพราะสามารถสื่อสารสองทางระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภคไฟฟ้า ช่วยให้สามารถคาดการณ์ ปรับเปลี่ยน และซิงโครไนซ์อุปทานกับอุปสงค์ของพลังงานได้ ในปัจจุบัน กระบวนการปรับสมดุลระหว่างผู้ผลิตและผู้ใช้ไฟฟ้ายังคงอยู่ภายในศูนย์ควบคุมของบริษัทสาธารณูปโภค แต่ด้วยการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ซอฟต์แวร์อัจฉริยะ และเทคโนโลยีตอบสนองแบบเรียลไทม์ ระบบโครงข่ายอัจฉริยะสามารถช่วยจัดการการไหลของกระแสไฟฟ้าให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และในบางกรณีอาจถึงขั้นทำงานโดยอัตโนมัติ

โครงข่ายอัจฉริยะสามารถรักษาความเสถียรและความยืดหยุ่นของโครงข่ายไฟฟ้าในยุคที่พลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานลมเข้ามามีบทบาทสำคัญ อีกทั้งยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานโดยรวมของระบบ นี่คือหัวใจของศักยภาพในการลดผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ—โครงข่ายอัจฉริยะสามารถลดการใช้พลังงานโดยรวม พร้อมทั้งสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านจากโรงไฟฟ้าฟอสซิลที่รวมศูนย์ ซึ่งเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลัก นอกจากนี้ โครงข่ายอัจฉริยะยังช่วยรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นจากยานยนต์ไฟฟ้าแบบเสียบปลั๊ก (Plug-in Electric Vehicles) ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเติบโตของเทคโนโลยีนี้ ตามรายงานของ สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency – IEA) โครงข่ายอัจฉริยะอาจช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้สุทธิถึง 0.7 – 2.1 กิกะตันต่อปี ภายในปี 2050

โครงข่ายอัจฉริยะเป็นระบบที่ซับซ้อนและประกอบด้วยหลายองค์ประกอบ แม้ว่าจะไม่มีมาตรฐานตายตัว แต่ประเทศผู้นำด้านโครงข่ายอัจฉริยะ เช่น เกาหลีใต้ ได้ช่วยกำหนดองค์ประกอบหลักที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่:

1. สายส่งไฟฟ้าแรงสูงที่ติดตั้งเซ็นเซอร์ – ใช้สำหรับตรวจสอบและรายงานสภาพการทำงานของระบบ รวมถึงการไหลของพลังงานในหลายทิศทาง

2. มิเตอร์อัจฉริยะ (Advanced Meters) – สามารถสื่อสารข้อมูลการใช้ไฟฟ้าและราคาพลังงานแบบไร้สายได้แบบเรียลไทม์ ทั้งไปยังบริษัทสาธารณูปโภคและผู้ใช้ปลายทาง

3. อุปกรณ์ไฟฟ้า ปลั๊ก และเทอร์โมสตัทที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต – สามารถตอบสนองต่อความต้องการลดการใช้พลังงานหรือปรับการใช้ไฟฟ้าตามปริมาณพลังงานที่มีอยู่ในระบบ

องค์ประกอบเหล่านี้ รวมถึงส่วนประกอบอื่น ๆ ของโครงข่ายอัจฉริยะทำให้สามารถปรับความต้องการใช้ไฟฟ้าให้ราบรื่นขึ้น และรองรับพลังงานหมุนเวียนที่มีความแปรปรวนและกระจายตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความต้องการใช้ไฟฟ้ามีการเปลี่ยนแปลงตลอดทั้งวันและในแต่ละฤดูกาล โดยมักจะพุ่งสูงสุดในช่วงบ่ายแก่ ๆ และในช่วงเดือนที่ร้อนหรือหนาวจัด ภายใต้ระบบพลังงานฟอสซิลแบบเดิม การรับมือกับความต้องการพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นนี้มักใช้โรงไฟฟ้าสำรอง (Peakers) ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าขนาดเล็กที่ถูกเปิดใช้งานเฉพาะช่วงที่มีความต้องการสูง แม้จะช่วยแก้ปัญหาได้ แต่ก็มีต้นทุนสูงและก่อมลพิษมาก

โครงข่ายอัจฉริยะสามารถแก้ปัญหานี้ได้โดยใช้การกำหนดราคาพลังงานแบบไดนามิก (Dynamic Pricing) และส่งสัญญาณไปยังอุปกรณ์อัจฉริยะหลายล้านเครื่องให้ปรับการใช้ไฟฟ้าเพียงเล็กน้อย เช่น อนุญาตให้ตู้แช่แข็งปรับอุณหภูมิสูงขึ้นเล็กน้อยหนึ่งองศา ซึ่งช่วยลดความต้องการไฟฟ้าโดยรวม ในทำนองเดียวกัน โครงข่ายอัจฉริยะสามารถสั่งให้ยานยนต์ไฟฟ้าแบบเสียบปลั๊ก (Plug-in Electric Vehicles) ชาร์จไฟในช่วงเวลากลางคืน เมื่อกังหันลมผลิตไฟฟ้าได้มากแต่ความต้องการใช้ไฟฟ้าต่ำหรือในบางกรณีอาจดึงพลังงานจากแบตเตอรี่ของรถยนต์เหล่านี้มาใช้เมื่อจำเป็น เมื่อความต้องการใช้ไฟฟ้าไม่พุ่งสูงเป็นช่วง ๆ (Peaks) และไม่ตกต่ำเป็นช่วง ๆ (Troughs) การปล่อยก๊าซคาร์บอนจะลดลงและทั้งบริษัทสาธารณูปโภคและผู้บริโภคก็สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายได้มากขึ้น

โครงข่ายไฟฟ้าในปัจจุบันถูกขนานนามว่าเป็นเครื่องจักรที่ใหญ่และเชื่อมโยงถึงกันมากที่สุดในโลก ซึ่งถือเป็นหนึ่งในความสำเร็จทางวิศวกรรมที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของศตวรรษที่ 20 การทำให้ระบบนี้ “ฉลาดขึ้น” เป็นโครงการขนาดมหึมาที่ต้องดำเนินการเป็นลำดับขั้นตลอดหลายทศวรรษข้างหน้า ขณะที่เทคโนโลยีต่างๆ ภายในโครงข่ายอัจฉริยะค่อย ๆ ถูกนำมาใช้ อย่างไรก็ตาม งานวิจัยหลายชิ้นชี้ให้เห็นว่าการลงทุนในโครงข่ายอัจฉริยะนั้นคุ้มค่าทั้งในแง่ของการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การประหยัดต้นทุน และการเพิ่มเสถียรภาพของระบบไฟฟ้า ตัวอย่างเช่น ในสหรัฐอเมริกา การลงทุน 340,000 ล้านถึง 480,000 ล้านดอลลาร์ ในระบบโครงข่ายอัจฉริยะอาจให้ผลตอบแทนสุทธิ 1.3 ล้านล้านถึง 2 ล้านล้านดอลลาร์ ภายในระยะเวลา 20 ปี นอกจากนี้ ยังจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของระบบเพื่อลดความเสี่ยงจากการเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาตรวมถึงการคุ้มครองความเป็นส่วนตัวของข้อมูลผู้ใช้ไฟฟ้าแต่ละราย

หลายคนยังตั้งคำถามว่า พลังงานหมุนเวียนสามารถจ่ายพลังงานให้โลกได้จริงหรือไม่ แต่ในความเป็นจริง ประเด็นนี้อาจเป็นความเข้าใจผิดที่สำคัญ เพราะความท้าทายที่แท้จริง ไม่ใช่การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์หรือพลังงานลม แต่คือการพัฒนาโครงข่ายไฟฟ้าที่สามารถรองรับลักษณะเฉพาะของพลังงานเหล่านี้ได้ หากต้องการใช้พลังงานสะอาดมากขึ้น โครงข่ายไฟฟ้าก็ต้องฉลาดขึ้นตามไปด้วย

Leave a Reply

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active
  Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compareสถาบันนโยบายศึกษาในสหรัฐอเมริกา จัดทำรายงานประจำปีเรื่อง Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compare" ออกมาเมื่อเร็วๆ นี้ เนื้่อหาในรายงานระบุว่า ตอนนี้กลาโหมของสหรัฐฯ รู้แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(climate change) ถือเป็น "ตัวคูณของภัยคุกคามด้านความมั่นคง" หลักฐานประการหนึ่งคือ นับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา งบประมาณของรัฐบาลสหรัฐฯ เองได้ถูกแบ่งสรรปันส่วนไปใช้ในเรื่องการจัดการกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2008 และปี 2011 มีการจัดสรรงบโลกร้อนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่าสองเท่า (จาก 7.4 พันล้านเหรียญ เป็น 18.1 พันล้านเหรียญ) กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในปี 2008 สหรัฐฯ นั้นใช้งบประมาณราว 94 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และในปี 2011 ใช้งบระมาณราว 41 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุกๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนผ่านของการใช้งบประมาณดังกล่าวนี้ มิได้ทำให้การลงทุนเพื่อทำให้เกิดความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากนักเมื่อเทียบกับขนาดของภัยคุกคามของการเปี่ลยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นและรออยู่ข้างหน้า ยิ่งไปกว่านั้น รายงานนี้ยังได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาประเทศจีนว่ามีความก้าวหน้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้มาก รายงานระบุว่า ถึงแม้การใช้จ่ายทางการทหารของจีนจะไม่โปร่งใสไปเสียทั้งหมด แต่จีนนั้นใช้งบประมาณ 2-3 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รายงานนี้ ได้สรุปฟันธงว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลทั้งในด้านความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม และทางเศรษฐกิจ การจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรในด้านกลาโหมให้กับงบประมาณในการจัดการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลสำหรับสหรัฐอเมริกา รายละเอียดของรายงานดาวน์โหลดได้ที่  www.fpif.org/files/2521/mil%20v%20climate%202010.pdf
Save settings
Cookies settings