นักข่าวอาจทำให้หัวเสียได้ พวกเขาชอบทำให้เรื่องซับซ้อนกลายเป็นเรื่องง่ายเกินไป ชอบพูดเกินจริง และบางครั้งก็ทำผิดพลาด พวกเขามักมีสัดส่วนเป็นคนจบมหาวิทยาลัย ชนชั้นกลาง และค่อนข้างเอนซ้ายมากกว่าคนทั่วไป ดังนั้นทัศนคติของพวกเขาจึงมักขัดหูขัดตากับประชาชนส่วนอื่น ๆ ของสังคม และเมื่อพวกเขาทำผิดจริยธรรมเช่น ตอนที่รายการ Panorama ของ BBC นำคลิปของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ไปตัดต่อรวมกันในลักษณะที่ชวนให้เข้าใจผิด ก็ถูกแล้วที่คนจะโกรธ ความเชื่อมั่นต่อสื่อข่าวลดลงทั่วโลกที่มั่งคั่งร่ำรวย โดยเฉพาะหลังยุคโซเชียลมีเดียที่ทำให้ความผิดพลาดในการรายงานถูกเผยแพร่และถูกประณามได้กว้างขวางขึ้น ดังนั้นบางคนอาจไม่ค่อยรู้สึกอะไรนักเมื่อได้ยินว่า วงการสื่อสารมวลชนกำลังมีปัญหา แต่แท้จริงแล้วมันเป็นผลประโยชน์ของพวกเขาเองที่จะต้องใส่ใจ

เสรีภาพสื่อกำลังถดถอยทั่วโลก นับตั้งแต่ปี 2014 คะแนนภาพรวมของโลกในดัชนีที่จัดทำโดย Reporters Without Borders (RSF) ซึ่งเป็นองค์กรเฝ้าระวัง ได้เสื่อมลงจากระดับที่ “ไม่เลวร้ายไปกว่าสหรัฐฯ ในวันนี้” ไปจนถึงระดับที่ “หม่นมืด” เทียบเท่าเซอร์เบีย ที่ซึ่งนักข่าวซึ่งทำข่าวการประท้วงต่อต้านคอร์รัปชันมักถูกตำรวจทำร้ายเป็นประจำ

เรื่องนี้สำคัญด้วยเหตุผลหลายประการ ไม่ใช่แค่ว่าเสรีภาพในการพูดเป็นเสรีภาพฐานรากที่เสรีภาพอื่น ๆ ต้องพึ่งพิงเท่านั้น แต่ยังเพราะสื่อมวลชนเชิงตรวจสอบ (critical journalism) เป็นกลไกคานอำนาจรัฐที่จำเป็นอย่างยิ่ง หากผู้มีอำนาจรู้ว่า การใช้อำนาจในทางมิชอบจะไม่ถูกเปิดโปงหรือเผยแพร่ พวกเขาย่อมมีแนวโน้มจะกระทำมากขึ้น

The Economist วิเคราะห์ข้อมูลจากราว 180 ประเทศ ตลอด 80 ปีที่ผ่านมา ซึ่งเก็บรวบรวมโดย V-Dem โครงการวิจัยจากสวีเดน เราพบวงจรป้อนกลับระหว่างการปิดปากสื่อกับการปล่อยให้คอร์รัปชันลุกลาม ซึ่งดูเหมือนจะดำเนินไปประมาณนี้คือนักการเมืองที่ต้องการปล้นชิงผลประโยชน์สาธารณะย่อมมีแรงจูงใจที่จะปิดกั้นสื่อ ยิ่งปิดกั้นแน่นเท่าไร การขโมยก็ยิ่งทำได้ง่ายขึ้น และยิ่งนักการเมืองสะสมความลับที่น่าละอายไว้มากเท่าไร แรงจูงใจที่จะบีบให้การรายงานเชิงวิพากษ์ในอนาคตเงียบลงก็ยิ่งสูงขึ้น

การคำนวณของเราชี้ว่า หากเสรีภาพสื่อถดถอยจากระดับ “ดีเท่าแคนาดา” ไปสู่ระดับ “แย่เท่าอินโดนีเซีย” นั่นเป็นตัวทำนายที่ดีว่า การทุจริตจะเพิ่มจากระดับ “สะอาดเท่าไอร์แลนด์” ไปสู่ระดับ “สกปรกเท่าลัตเวีย” กระบวนการนี้เกิดขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป แพร่กระจายเหมือนมะเร็งตลอดหลายปี ทำให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งอาจไม่ทันสังเกตจนกว่าจะพ้นการเลือกตั้งครั้งถัดไปไปแล้ว

และสถานการณ์มักเลวร้ายกว่าเดิมภายใต้รัฐบาลสายประชานิยม ซึ่งโดยทั่วไปจะทำให้ผู้วิจารณ์ของตนกลายเป็นศัตรูและพยายามบดขยี้สถาบันต่าง ๆ ที่ทำหน้าที่จำกัดหรือคานอำนาจของพวกเขาเอง

หนึ่งในแนวโน้มที่น่าตกใจที่สุดคือ รัฐบาลที่อ้างตนว่าเป็นประชาธิปไตยกำลังหันมาใช้เครื่องมือที่ระบอบอำนาจนิยมพัฒนาขึ้นมาก่อนมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยทั่วไปพวกเขาไม่ได้พยายามปิดปากผู้พูดความจริงให้เงียบสนิททั้งหมด หากแต่พยายามออกแบบระบบนิเวศสื่อให้เป็นแบบที่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ยินเสียงสรรเสริญรัฐบาลหรือพรรครัฐบาลดังเกินจริง ขณะที่เสียงคัดค้านเหลือเพียงกระซิบแผ่ว ๆ

พวกเขาใช้เงินภาษีของประชาชนเพื่อผลักดันการรายงานที่ประจบสอพลอ ส่งคนที่พร้อมพยักหน้าตามไปคุมสื่อสาธารณะ สถานีโทรทัศน์ของรัฐ จัดสรรงบโฆษณาของรัฐให้ไหลไปยังหนังสือพิมพ์ที่ว่านอนสอนง่าย และค่อย ๆ ชักจูงมหาเศรษฐีนายทุนที่พึ่งพาสัญญางานรัฐ ให้เข้าไปเทกโอเวอร์สื่ออิสระ แล้วทำให้สื่อนั้นหมดเขี้ยวเล็บไปในที่สุด

ขณะเดียวกัน พวกเขาทำให้สื่อที่ตั้งคำถามหรือวิพากษ์วิจารณ์อยู่ได้ยากขึ้น หรือถึงขั้นอยู่ไม่ได้ สื่อที่ยืนกรานทำข่าวสืบสวนอาจพบว่า รัฐบาลไม่เพียงปฏิเสธที่จะลงโฆษณากับพวกเขาเท่านั้น แต่ยังไปกดดันบริษัทเอกชนให้หลีกเลี่ยงไม่ทำธุรกิจกับพวกเขาด้วย พวกเขาอาจต้องเจอกับการตรวจภาษีซ้ำ ๆ และคดีความที่ฟ้องก่อกวนให้เสียเวลาเสียเงิน สื่อจำนวนมากจึงดิ้นรนเพื่อประคองตัว: ใน 160 จาก 180 ประเทศที่ RSF สำรวจ พบว่าสื่อข่าวมีความเปราะบางทางการเงิน

รัฐบาลที่อ้างว่าเป็นประชาธิปไตยยังเล่นงาน “ตัวนักข่าว” เป็นรายบุคคลด้วย นักข่าวที่ทำให้ผู้มีอำนาจไม่พอใจมักถูกเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว (doxxed) และถูกคุกคาม โดยเฉพาะผู้หญิง ผลสำรวจของสหประชาชาติพบว่า นักข่าวหญิง 75% เคยเผชิญการล่วงละเมิดทางออนไลน์ และ 42% เคยถูกคุกคามหรือข่มขู่ต่อหน้า นักข่าวบางคนถูกลากเข้าไปติดกับดักกฎหมายความมั่นคงแห่งชาติที่ห้ามเปิดเผยแทบทุกอย่างที่รัฐบาลไม่พอใจ หรือกฎหมาย/กฎต่อต้าน “ข่าวปลอม” ทางดิจิทัล ซึ่งในทางปฏิบัติอาจหมายถึงแทบทุกอย่างที่รัฐโต้แย้ง นักข่าวที่ดื้อดึงที่สุดอาจถูกดำเนินคดีในความผิดที่ไม่เกี่ยวกับงานข่าวเลย

ตัวอย่างเช่น ในฟิลิปปินส์เมื่อเดือนมกราคม เฟรนชี-เม คุมปิโอ (Frenchie-Mae Cumpio) นักข่าวที่วิจารณ์การใช้อำนาจมิชอบของกองกำลังความมั่นคงอยู่บ่อย ๆ ถูกตัดสินจำคุก 12–18 ปีในข้อหา “สนับสนุนเงินทุนแก่การก่อการร้าย” เธอกล่าวว่า เจ้าหน้าที่ความมั่นคงบุกเข้าไปในแฟลตของเธอ บังคับให้เธอนอนราบกับพื้น และนำปืนกับของผิดกฎหมายไปวางไว้บนเตียงเพื่อใส่ร้าย

เทคโนโลยีได้เปลี่ยนความหมายของการเป็นนักข่าว และเปิดช่องทางใหม่ให้เสรีภาพในการแสดงออก ใครก็ตามที่มีโทรศัพท์สามารถถ่ายคลิปตำรวจชกผู้ประท้วงแล้วโพสต์ลงโซเชียลมีเดียได้ ซึ่งเป็นกลไกตรวจสอบที่เป็นประโยชน์ต่อการใช้อำนาจอย่างโหดร้ายของตำรวจ แต่โดยรวมแล้ว การปฏิวัติดิจิทัลไม่ได้ปลดปล่อยอย่างที่หลายคนเคยหวังไว้

เผด็จการสามารถตัดอินเทอร์เน็ตเมื่อประชาชนไม่พอใจ (อย่างที่อิหร่านและยูกันดาทำเมื่อเดือนที่แล้ว) ส่วนประชาธิปไตยที่บกพร่องใช้วิธีที่แนบเนียนกว่า กฎหมายคุ้มครองความเป็นส่วนตัวดิจิทัลถูกนำมาใช้เป็นเกราะบังนักการเมืองจากการตรวจสอบ ขณะเดียวกัน หน่วยงานรัฐที่สอดแนมก็แฮ็กโทรศัพท์นักข่าวเพื่อระบุตัวแหล่งข่าว ทำให้ผู้เปิดโปงข้อมูลในอนาคตหวาดกลัวไม่กล้าให้ข้อมูล และถ้านักข่าวบังเอิญมีภาพส่วนตัวที่น่าอับอายอยู่ในอุปกรณ์ ภาพเหล่านั้นก็อาจ “หลุด” สู่สาธารณะอย่างลึกลับได้

ความเปลี่ยนแปลงประการสุดท้ายคือ “รัฐบาลสหรัฐฯ” ซึ่งครั้งหนึ่งเคยยืนหยัดปกป้องเสรีภาพสื่อทั่วโลก แต่ปัจจุบันไม่ทำเช่นนั้นอีกแล้ว รัฐบาลทรัมป์ได้ยกเลิกเงินอุดหนุนแก่สื่ออิสระในต่างประเทศ และปิดสื่อสาธารณะบางแห่ง เช่น Radio Free Asia ซึ่งเคยออกอากาศไปยังชาวทิเบตและชาวเกาหลีเหนือที่ขาดแคลนข่าวสาร ยิ่งไปกว่านั้น นายทรัมป์แสดงจุดยืนชัดเจนว่าเขาจะไม่กดดันรัฐบาลต่างประเทศในประเด็นเสรีภาพในการพูด—เว้นเสียแต่ว่ารัฐบาลนั้นจะเป็น “ยุโรปสายโว้ค” จากอาเซอร์ไบจานถึงเอลซัลวาดอร์ ผู้นำแข็งกร้าวหลายคนฉวยโอกาสนี้ รีบควบคุมตัวหรือข่มขู่นักข่าวที่สร้างความรำคาญมากขึ้น โดยแทบไม่ต้องกังวลกับแรงสะท้อนทางการทูต

ฝ่ายที่แก้ต่างให้การปราบปรามมักโต้ว่า สำนักข่าวเองก็ควรถูกตรวจสอบและต้องรับผิดรับชอบด้วย แต่พวกเขามักประเมินต่ำไปว่าสื่อถูกตรวจสอบอยู่แล้วมากเพียงใด ผู้อ่านสามารถเลิกสมัครสมาชิกได้ ผู้ที่ถูกใส่ความหมิ่นประมาทสามารถฟ้องร้องได้ และหัวหน้า BBC ก็ลาออกจากกรณีอื้อฉาวของ Panorama นักข่าวมีข้อบกพร่องมากมายก็จริง แต่การขัดขวางไม่ให้พวกเขาทำหน้าที่จะก่อผลลัพธ์ที่เลวร้าย ระบบนิเวศการรวบรวมข่าวที่เข้มแข็ง หากถูกทำลายลงแล้ว จะฟื้นกลับมาได้ยาก และโลกที่มีเสรีภาพสื่อน้อยลงจะสกปรกกว่าและถูกบริหารจัดการแย่ลงกว่าเดิม

ที่มา : The Economist

Leave a Reply

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active
  Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compareสถาบันนโยบายศึกษาในสหรัฐอเมริกา จัดทำรายงานประจำปีเรื่อง Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compare" ออกมาเมื่อเร็วๆ นี้ เนื้่อหาในรายงานระบุว่า ตอนนี้กลาโหมของสหรัฐฯ รู้แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(climate change) ถือเป็น "ตัวคูณของภัยคุกคามด้านความมั่นคง" หลักฐานประการหนึ่งคือ นับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา งบประมาณของรัฐบาลสหรัฐฯ เองได้ถูกแบ่งสรรปันส่วนไปใช้ในเรื่องการจัดการกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2008 และปี 2011 มีการจัดสรรงบโลกร้อนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่าสองเท่า (จาก 7.4 พันล้านเหรียญ เป็น 18.1 พันล้านเหรียญ) กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในปี 2008 สหรัฐฯ นั้นใช้งบประมาณราว 94 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และในปี 2011 ใช้งบระมาณราว 41 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุกๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนผ่านของการใช้งบประมาณดังกล่าวนี้ มิได้ทำให้การลงทุนเพื่อทำให้เกิดความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากนักเมื่อเทียบกับขนาดของภัยคุกคามของการเปี่ลยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นและรออยู่ข้างหน้า ยิ่งไปกว่านั้น รายงานนี้ยังได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาประเทศจีนว่ามีความก้าวหน้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้มาก รายงานระบุว่า ถึงแม้การใช้จ่ายทางการทหารของจีนจะไม่โปร่งใสไปเสียทั้งหมด แต่จีนนั้นใช้งบประมาณ 2-3 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รายงานนี้ ได้สรุปฟันธงว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลทั้งในด้านความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม และทางเศรษฐกิจ การจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรในด้านกลาโหมให้กับงบประมาณในการจัดการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลสำหรับสหรัฐอเมริกา รายละเอียดของรายงานดาวน์โหลดได้ที่  www.fpif.org/files/2521/mil%20v%20climate%202010.pdf
Save settings
Cookies settings