จีนเสนอเป็นเจ้าภาพ “สำนักเลขาธิการ” ของสนธิสัญญาฉบับใหม่ที่กำกับดูแลทะเลหลวง (high seas) ซึ่งผู้สังเกตการณ์มองว่าเป็นความพยายามล่าสุดของปักกิ่งในการก้าวเข้ามามีบทบาทเชิงรุกมากขึ้นในการกำหนดกติกาและระเบียบระหว่างประเทศ

ไม่กี่วันหลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ลงนามคำสั่งฝ่ายบริหารให้สหรัฐฯ ถอนตัวออกจากองค์กรระหว่างประเทศ 66 แห่ง รวมถึงคณะกรรมาธิการของสหประชาชาติและหน่วยงานหลักที่ตั้งขึ้นเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จีนได้ยื่นข้อเสนอให้ “เซี่ยเหมิน” ในมณฑลฝูเจี้ยน—เมืองศูนย์กลางชายฝั่งที่ตั้งอยู่ริมช่องแคบไต้หวัน—เป็นที่ตั้งในอนาคตของสำนักเลขาธิการสนธิสัญญาทะเลหลวง

สนธิสัญญาดังกล่าวมีผลบังคับใช้เมื่อวันเสาร์ หลังจากมีประเทศให้สัตยาบันมากกว่า 60 ประเทศ

การปฏิบัติการของสหรัฐฯ ที่เพิ่มขึ้นตลอดเดือนที่ผ่านมาในการยึดเรือบรรทุกน้ำมันที่เชื่อมโยงกับเวเนซุเอลา ซึ่งส่วนใหญ่เกิดขึ้นบนทะเลหลวงในทะเลแคริบเบียน ได้ตอกย้ำความซับซ้อนของการบังคับใช้กฎหมายในน่านน้ำสากล ข้อตกลงสำคัญฉบับนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า “ความหลากหลายทางชีวภาพนอกเขตอำนาจแห่งชาติ” (Biodiversity Beyond National Jurisdiction: BBNJ) และให้กรอบสำหรับการกำกับดูแลมหาสมุทรที่อยู่นอกเขตอำนาจของประเทศใดประเทศหนึ่ง

ข้อตกลงนี้ครอบคลุมราวสองในสามของน่านน้ำโลก—ทะเลหลวงที่หล่อเลี้ยงชีวิตทางทะเลทุกระดับ ตั้งแต่แพลงก์ตอนขนาดจิ๋วไปจนถึงวาฬสีน้ำเงินอันมหึมา พื้นที่กว้างใหญ่นี้ยังอุดมด้วยทรัพยากรธรรมชาติ รวมถึงแร่ธาตุสำคัญที่จำเป็นต่อแบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าและเทคโนโลยีคาร์บอนต่ำ ตลอดจนทรัพยากรพันธุกรรมทางทะเลที่มีคุณค่าสำหรับยา เทคโนโลยีชีวภาพ และนวัตกรรมทางวิทยาศาสตร์โดยรวม

เมืองต่าง ๆ ในเบลเยียมและชิลีก็แข่งขันกันเพื่อเป็นเจ้าภาพองค์กรใหม่นี้เช่นกัน โดยจะตัดสินเมืองเจ้าภาพในการประชุมภาคีครั้งแรก (BBNJ-COP) ซึ่งคาดว่าจะจัดขึ้นภายในหนึ่งปี หลังจากนั้นประเทศเจ้าภาพจะเป็นผู้จัดสรร “ที่ตั้งถาวร” ให้แก่สำนักเลขาธิการ

หลี่ ซั่ว (Li Shuo) ผู้อำนวยการ China Climate Hub ของ Asia Society Policy Institute ในกรุงวอชิงตัน อธิบายว่าข้อเสนอของจีนเป็น “ความเคลื่อนไหวเชิงรุกที่พบได้ยาก” แม้ว่าสำนักเลขาธิการเองควรคงความเป็นกลางอย่างเคร่งครัด แต่การยื่นข้อเสนอเมื่อวันศุกร์ถือเป็น “การยกระดับอย่างมีนัยสำคัญของการมีส่วนร่วมของจีนต่อสนธิสัญญานี้ และต่อธรรมาภิบาลโลกในภาพรวม” เขากล่าวว่า “มันสะท้อนความทะเยอทะยานของปักกิ่งที่จะมีบทบาทที่แข็งขันขึ้นในการกำหนดกติกาสากล และเพิ่มอำนาจทางวาทกรรมของตนในระดับโลก”

หวัง เจียงอวี่ (Wang Jiangyu) ศาสตราจารย์กฎหมายจาก City University of Hong Kong กล่าวว่า การยื่นข้อเสนอสอดคล้องกับนโยบายต่างประเทศของจีนที่ต้องการขยายเสียงและอิทธิพลในธรรมาภิบาลโลก “จีนมุ่งเพิ่มน้ำหนักเสียงของตนในเวทีระหว่างประเทศ และหวังให้มีองค์กรระหว่างประเทศตั้งอยู่ในจีนมากขึ้น นี่เป็นแนวโน้มของการทูตภายนอกของจีน” เขากล่าว

โจว เหว่ย (Zhou Wei) ผู้จัดการโครงการทะเลของ Greenpeace East Asia ระบุว่า นี่เป็นครั้งแรกที่ปักกิ่งพยายามเป็นเจ้าภาพสำนักเลขาธิการของข้อตกลงสิ่งแวดล้อมพหุภาคี “ความเคลื่อนไหวนี้ยังเป็นหมุดหมายสำคัญของการเปลี่ยนผ่านของจีนสู่ท่าทีที่เชิงรุกมากขึ้นในการมีส่วนร่วมกับข้อตกลง BBNJ และธรรมาภิบาลมหาสมุทรโลกโดยรวม” โจวกล่าว

ในฐานะมหาอำนาจทางทะเลที่กำลังเติบโต จีนมีบทบาทสำคัญในการผลักดันการเจรจาสนธิสัญญาทะเลหลวงตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา ผู้เจรจาจีนหยิบยกข้อกังวลเฉพาะหลายประการ โดยเฉพาะการนิยาม “พื้นที่นอกเขตอำนาจแห่งชาติ” โดยไม่กระทบต่ออธิปไตยดินแดน และการที่สนธิสัญญาใหม่จะสอดรับกับภูมิทัศน์กฎระเบียบเดิมซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในหลายหน่วยงานอย่างไร—ผู้สังเกตการณ์และผู้เกี่ยวข้องในการเจรจาให้ข้อมูลกับ South China Morning Post

“ประเด็นเหล่านี้ รวมถึงความอ่อนไหวที่เกี่ยวข้องกับทะเลจีนใต้ ทำให้การเจรจายืดเยื้อราวมาราธอน แต่ท้ายที่สุดก็มีส่วนกำหนดผลลัพธ์สุดท้ายของสนธิสัญญา” หลี่กล่าว

ตามการออกแบบ ข้อตกลง BBNJ จะไม่ครอบคลุมทะเลจีนใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่จีนอ้างสิทธิ์กว้างขวางทับซ้อนกับประเทศเพื่อนบ้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หลายประเทศ ได้แก่ เวียดนาม ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย และบรูไน

หลี่กล่าวว่าข้อเสนอครั้งนี้อาจสะท้อนการปรับแนวทางของจีน “ด้วยความที่จีนมีข้อกังวลมาอย่างยาวนานเรื่องการอนุรักษ์ทางทะเล—ซึ่งหยั่งรากจากผลประโยชน์ด้านประมงและการคำนึงทางภูมิรัฐศาสตร์—ข้อเสนอนี้จึงบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนจากท่าทีระมัดระวังแบบเดิม ไปสู่บทบาทที่เชิงรุกและอาจ ‘เอื้ออำนวย’ มากขึ้น” เขากล่าว

ด้านโจวจากกรีนพีซกล่าวว่า ความเคลื่อนไหวนี้สะท้อนความพยายามของปักกิ่งในการทำให้ผลประโยชน์ของตนสอดคล้องกับประโยชน์สาธารณะของโลก “เช่นเดียวกับการให้สัตยาบันข้อตกลง BBNJ ไม่เพียงช่วยให้การดำเนินการตามข้อตกลงมีประสิทธิผลและครอบคลุม แต่ยังเปิดโอกาสในการยกระดับความยั่งยืนของกิจกรรมทางทะเลของจีนเองด้วย”

จีนพยายามเพิ่มอิทธิพลในองค์กรระหว่างประเทศมานาน โดยวางบทบาทตนเองเป็น “แชมเปียน” ของพหุภาคีนิยมและความรับผิดชอบระดับโลก—โดยเฉพาะในช่วงที่สหรัฐฯ ภายใต้ทรัมป์ถอยห่างจากเวทีเหล่านี้

เมื่อรัฐบาลทรัมป์สมัยแรกถอนสหรัฐฯ ออกจากความตกลงปารีสและยกเลิกกฎสภาพภูมิอากาศยุคโอบามา จีนได้เป็นเจ้าภาพการประชุมสำคัญภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (COP15) โดยระยะแรกจัดในเมืองคุนหมิงในปี 2021 ก่อนย้ายไปมอนทรีออลเพราะการระบาดของโควิด-19

ในเดือนกันยายน 2023 จีนเป็นหนึ่งในประเทศแรก ๆ ที่ลงนามข้อตกลง BBNJ ในวันที่เปิดให้ลงนาม และในเดือนตุลาคมปีที่แล้ว สภาประชาชนแห่งชาติ (NPC) ซึ่งเป็นสภานิติบัญญัติสูงสุดของประเทศ ได้ให้สัตยาบันสนธิสัญญา ทำให้จีน—เช่นเดียวกับผู้ลงนามรายอื่นอย่างญี่ปุ่น สหภาพยุโรป และบราซิล—ต้องผูกพันตามข้อตกลงสำคัญนี้เมื่อมันมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 17 มกราคม

สหรัฐฯ ลงนามข้อตกลงในเดือนกันยายน 2023 แต่ยังไม่ให้สัตยาบัน ซึ่งต้องได้รับความยินยอมจากวุฒิสภา จนถึงขณะนี้ รัฐบาลทรัมป์ยังไม่ส่งสัญญาณว่าจะเดินหน้ากระบวนการให้สัตยาบัน ขณะที่รัสเซียระบุว่าจะไม่พิจารณาเข้าร่วม

ในสารที่ออกควบคู่กับข้อเสนอในนามของเซี่ยเหมิน รัฐมนตรีต่างประเทศหวัง อี้ (Wang Yi) กล่าวว่า จีนพร้อมนำสิ่งที่เขาเรียกว่า “ชัยชนะของพหุภาคีนิยม ที่เปิดบทใหม่ของธรรมาภิบาลมหาสมุทรโลก”

“จีนให้ความสำคัญอย่างยิ่งต่อการใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรอย่างอนุรักษ์และยั่งยืน และมีส่วนร่วมอย่างลึกซึ้งในธรรมาภิบาลมหาสมุทรโลก บนพื้นฐานนี้ จีนพร้อมและสามารถมีส่วนสนับสนุนต่อข้อตกลง BBNJ ได้มากยิ่งขึ้น” เขากล่าว

อย่างไรก็ตาม หลี่ระบุว่า ข้อเสนอของปักกิ่งมีแนวโน้มจะถูกตรวจสอบอย่างเข้มข้น รวมถึงการพิจารณาว่าจีน “สร้างสมดุลผลประโยชน์ทางภูมิรัฐศาสตร์ของตนกับวาระการอนุรักษ์ทางทะเลของโลกอย่างไร” ตลอดจนคำถามเกี่ยวกับการออกวีซ่า ข้อจำกัดต่อ NGO และความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์ของเมืองเจ้าภาพที่เสนอ—เซี่ยเหมิน—กับไต้หวัน

Leave a Reply

We use cookies to personalise content and ads, to provide social media features and to analyse our traffic. We also share information about your use of our site with our social media, advertising and analytics partners. View more
Cookies settings
Accept
Privacy & Cookie policy
Privacy & Cookies policy
Cookie name Active
  Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compareสถาบันนโยบายศึกษาในสหรัฐอเมริกา จัดทำรายงานประจำปีเรื่อง Military VS Climate Security : The 2011 Budget Compare" ออกมาเมื่อเร็วๆ นี้ เนื้่อหาในรายงานระบุว่า ตอนนี้กลาโหมของสหรัฐฯ รู้แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ(climate change) ถือเป็น "ตัวคูณของภัยคุกคามด้านความมั่นคง" หลักฐานประการหนึ่งคือ นับตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา งบประมาณของรัฐบาลสหรัฐฯ เองได้ถูกแบ่งสรรปันส่วนไปใช้ในเรื่องการจัดการกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น ตั้งแต่ปี 2008 และปี 2011 มีการจัดสรรงบโลกร้อนเพิ่มขึ้นเป็นมากกว่าสองเท่า (จาก 7.4 พันล้านเหรียญ เป็น 18.1 พันล้านเหรียญ) กล่าวอีกนัยหนึ่ง ในปี 2008 สหรัฐฯ นั้นใช้งบประมาณราว 94 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และในปี 2011 ใช้งบระมาณราว 41 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุกๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ การเปลี่ยนผ่านของการใช้งบประมาณดังกล่าวนี้ มิได้ทำให้การลงทุนเพื่อทำให้เกิดความมั่นคงด้านสภาพภูมิอากาศมากนักเมื่อเทียบกับขนาดของภัยคุกคามของการเปี่ลยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นและรออยู่ข้างหน้า ยิ่งไปกว่านั้น รายงานนี้ยังได้เปรียบเทียบกรณีศึกษาประเทศจีนว่ามีความก้าวหน้ามากกว่าสหรัฐอเมริกาในเรื่องนี้มาก รายงานระบุว่า ถึงแม้การใช้จ่ายทางการทหารของจีนจะไม่โปร่งใสไปเสียทั้งหมด แต่จีนนั้นใช้งบประมาณ 2-3 เหรียญสหรัฐในด้านกลาโหม ต่อทุก ๆ 1 เหรียญสหรัฐที่ใช้ในด้านการจัดการเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รายงานนี้ ได้สรุปฟันธงว่า ไม่ว่าจะเป็นเหตุผลทั้งในด้านความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม และทางเศรษฐกิจ การจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรในด้านกลาโหมให้กับงบประมาณในการจัดการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากขึ้น เป็นเรื่องที่สมเหตุสมผลสำหรับสหรัฐอเมริกา รายละเอียดของรายงานดาวน์โหลดได้ที่  www.fpif.org/files/2521/mil%20v%20climate%202010.pdf
Save settings
Cookies settings