อาร์กติกจะเชื่อมโยงกับเศรษฐกิจโลกมากขึ้นเรื่อย ๆ
ความเร็วที่ภูมิภาคนี้จะเปิดตัวสู่โลกภายนอกขึ้นอยู่กับภาวะโลกร้อนและสงครามเย็นครั้งใหม่ ชายฝั่งมหาสมุทรอาร์กติกกำลังคึกคักขึ้นเรื่อย ๆ จากกิจกรรมสารพัด ทั้งเรือบรรทุกน้ำมัน เรือขนส่งสินค้า เรือวิจัย เรือบรรทุกแบบท้องแบน เรือสำราญ และแม้แต่เรือยอชต์ส่วนตัว ต่างแล่นอยู่ในน่านน้ำนี้ คาดว่าความหนาแน่นจะยิ่งเพิ่มขึ้นในฤดูใบไม้ผลิปี 2026 เมื่อแผ่นน้ำแข็งแตกตัวเปิดทางเดินเรือ เมื่อแผ่นน้ำแข็งขั้วโลกถอยร่น อาร์กติกก็ยิ่งไม่ใช่พื้นที่ไกลโพ้นและไม่น่าเข้าถึงเหมือนเดิม บนแผนที่แบบดั้งเดิม อาร์กติกมักถูกตัดขอบให้ดูเล็กและอยู่ชายขอบของโลก แต่ถ้าหันมามองโลกจากเหนือขั้วโลก (ดูแผนที่) จะเห็นชัดทันทีว่าทำไมภูมิภาคนี้จึงกำลังกลายเป็นจุดตัดเชิงยุทธศาสตร์: มันโอบล้อมผืนแผ่นดินยูเรเชียและอเมริกา และเป็นสะพานเชื่อมระหว่างมหาสมุทรแอตแลนติกกับแปซิฟิก ที่นี่มีทรัพยากรอุดมสมบูรณ์ ทั้งน้ำมัน ก๊าซ แร่ธาตุ และประมง อีกทั้งยังมีแนวโน้มจะย่นระยะเส้นทางขนส่งทางเรือของโลก ซึ่งปัจจุบันยังต้องเบียดผ่านคลองสุเอซและคลองปานามา—สองเส้นเลือดใหญ่ที่การใช้งานถูกจำกัดในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จากปัจจัยความขัดแย้งและภัยแล้งตามลำดับ ความเร็วที่อาร์กติกจะเปิดมากน้อยเพียงใด ขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ปัจจัยทางเศรษฐกิจ และเหนือสิ่งอื่นใดคือภูมิรัฐศาสตร์ ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา อัตราการละลายชะลอลงบ้าง แต่หากภาวะโลกร้อนไม่ได้ถูกหยุดยั้งอย่างฉับพลัน (ซึ่งแทบเป็นไปไม่ได้) ฤดูร้อนที่แทบไร้น้ำแข็งมากขึ้นเรื่อย ๆ ย่อมเป็นสิ่งเลี่ยงไม่พ้น พื้นที่น้ำแข็งทะเลของอาร์กติกที่ต่ำสุดในแต่ละปี (ช่วงเดือนกันยายน) ในปี 2025 มีขนาดเล็กกว่าปี 1980 อยู่ 39% น้ำแข็งที่น้อยลงทำให้การเดินเรือขนส่งสะดวกขึ้น แต่ก็พาภาวะแทรกซ้อนมาด้วย น้ำแข็งที่หลวมและแตกกระจายคาดเดาได้ยากกว่า ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นและพายุที่รุนแรงขึ้นกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้นเมื่อไม่มีน้ำแข็งยึดติดชายฝั่ง (shorefast […]
รายงานอุณหภูมิโลกประจำปี 2025 (Global Temperature Report for 2025)
เผยแพร่เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2026 โดย Robert Rohde Berkeley Earth ซึ่งเป็นองค์กรวิจัยไม่แสวงหากำไรในรัฐแคลิฟอร์เนีย ได้จัดทำการวิเคราะห์อิสระเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิเฉลี่ยโลกมาตั้งแต่ปี 2013 รายงานฉบับนี้คือผลการประเมินอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกในปี 2025 เราสรุปว่า ปี 2025 เป็นปีที่ร้อนที่สุด “อันดับ 3” ของโลกนับตั้งแต่ปี 1850 โดยมีเพียงปี 2024 และ 2023 ที่ร้อนกว่า ช่วงเวลาตั้งแต่ปี 1850 เป็นต้นมาถือเป็นช่วงที่มีการวัดอุณหภูมิโดยตรงจากเทอร์โมมิเตอร์เพียงพอที่จะสร้างค่าประมาณอุณหภูมิเฉลี่ยโลกจากข้อมูลเชิงเครื่องมือวัด (instrumental) ได้อย่างแท้จริง การวิเคราะห์ของ Berkeley Earth ผสานข้อมูลการวัดอุณหภูมิเฉลี่ยรายเดือนจำนวน 23 ล้านรายการจากสถานีอากาศ 57,685 แห่ง เข้ากับข้อมูลการวัดอุณหภูมิมหาสมุทรแบบฉับพลัน (instantaneous) ราว 500 ล้านรายการที่เก็บโดยเรือและทุ่นลอยน้ำ ตลอด 11 ปีล่าสุด คือ 11 ปีที่ร้อนที่สุดทั้งหมดที่เคยบันทึกได้ในสถิติจากเครื่องมือวัด และใน 3 ปีล่าสุดนั้น รวมครบทั้ง […]
COP30 ปิดฉากลงอย่างแผ่วเบา
เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอได้ปรากฏผ่านสัญญาณถ่ายทอดเข้ามาในการประชุมสุดยอดสภาพภูมิอากาศแห่งสหประชาชาติปีนี้ เพื่อเรียกร้องว่า “น้ำท่วม ภัยแล้ง พายุ และความร้อนที่ไม่หยุดยั้ง” เป็นสัญญาณว่า “สรรพสิ่งที่ถูกสร้างกำลังร้องไห้” ขอให้มนุษยชาติทำมากกว่านี้เพื่อรับมือวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ฝนกระหน่ำและน้ำท่วมได้รบกวนวันเปิดประชุมไปแล้ว ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองเบเลงของบราซิล เมืองที่ตั้งอยู่ริมขอบป่าแอมะซอน ไม่กี่วันต่อมา สาส์นจากสันตะปาปาก็ดูจะยิ่งเป็นคำเตือนที่แม่นยำ เมื่อเกิดไฟไหม้ลุกลามผ่านสถานที่จัดประชุมจนต้องอพยพผู้แทนออกมา ไมเคิล แมนน์ นักวิทยาศาสตร์ภูมิอากาศชาวอเมริกันผู้มีชื่อเสียง เรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็น “อุปมาเชิงสัญลักษณ์ที่เหมาะจนน่าหวั่นใจ” สำหรับการเจรจาครั้งนี้ ซึ่งหลายคนมองว่าอาจไม่ตอบโจทย์อีกต่อไปแล้ว การเจรจา COP30 เริ่มต้นด้วยฉากนำที่กระท่อนกระแท่น สองสัปดาห์ก่อนหน้า รายงาน “ช่องว่างการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Emissions Gap)” ของสหประชาชาติได้ยืนยันในที่สุด—ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ชัดเจนมานานแล้ว—ว่า การเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของการปล่อยคาร์บอนในช่วงหลายปีหลังความตกลงปารีส จะทำให้อุณหภูมิโลกสูงเกิน 1.5°C เหนือระดับก่อนยุคอุตสาหกรรม และจะเกิดขึ้นในไม่ช้า: น่าจะภายในห้าปีข้างหน้า นั่นหมายความว่าโลกได้ล้มเหลวต่อเป้าหมายอุณหภูมิที่ทะเยอทะยานกว่าจากสองเป้าหมายของความตกลงปารีส และทำให้เป้าหมายถูกขยับจาก “หยุดภาวะโลกร้อน” ไปสู่การต้องคิดหาหนทาง “ทำให้โลกเย็นลงอย่างจริงจัง” ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง เพราะประเทศต่าง ๆ ต้องหาวิธีจำกัดทั้งขนาดและระยะเวลาของการร้อนเกินเป้า (overshoot) ที่กำลังจะเกิดขึ้นนี้ให้ได้. “การทำให้โลกเย็นลง (global cooling)” จะหมายถึงการเข้าแทรกแซงระบบภูมิอากาศโดยตรงมากขึ้น […]
ทุกสิ่งที่คุณควรรู้เกี่ยวกับ COP
การประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศของสหประชาชาติ COP30 ซึ่งจะจัดขึ้นที่เมืองเบเลง (Belém) ประเทศบราซิล — ใจกลางป่าอเมซอน — จะมุ่งเน้นไปที่การ เปลี่ยนคำพูดให้เป็นการลงมือทำจริง โดยมีเป้าหมายเร่งด่วนด้านการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (climate adaptation) การยื่น NDCs ฉบับใหม่ และแผนการ ระดมทุนด้านสภาพภูมิอากาศมูลค่า 1.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ COP คืออะไร? COP ย่อมาจาก Conference of the Parties หรือ “การประชุมของภาคี” — หมายถึงคณะกรรมการที่จัดตั้งขึ้นหลังจากมีการลงนามในสนธิสัญญาระหว่างประเทศ เพื่อทำหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการดำเนินการตามสนธิสัญญานั้น มี COP หลายประเภทสำหรับสนธิสัญญาระหว่างประเทศต่าง ๆ เช่น COP เกี่ยวกับอาวุธเคมี หรือ COP ว่าด้วยการต่อสู้กับการแปรสภาพเป็นทะเลทราย แต่โดยทั่วไป เมื่อพูดถึง “COP” มักหมายถึง การประชุมของภาคีในกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) มีประเทศทั้งหมด 154 ประเทศ ที่ลงนามในอนุสัญญานี้เมื่อเดือนมิถุนายน ปี 1992 […]
